سایت تجدد سایت تجدد

جایزه آزادی یا عادی‌سازی دروغ بزرگ؟ – مهرداد درویش‌پور

مانده‌ام اگر قرار بود امسال «جایزه دروغ بزرگ» را به کسی بدهند، چه کسی بیش از دیگران سزاوار آن بود؟ دونالد ترامپ که دروغ را به قاعده حکومت‌داری بدل کرده است؟ بنیامین نتانیاهو که ویرانی و کشتار غیرنظامیان را دفاع از

نوامبر 8, 2026

اعدام سه تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه

خبرگزاری هرانا – قوه قضاییه از اجرای حکم اعدام حسن دیوبند، حمید کاظمی و رضا زنگنه، سه تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در کرج خبر داد. این افراد پیشتر توسط دادگاه انقلاب کرج به اعدام و مصادره

نوامبر 8, 2026

موج ویرانگر و شکست سنگین ترامپ اکونومیست برگردان: علی‌محمد طباطبایی

مقدمه مترجم: در ۳ نوامبر، موجی عظیم سراسرِ آمریکا را درنوردید. موج‌سواران به آن «ماشینِ لباس‌شویی» می‌گویند – همان لحظه‌ای که موجی غول‌آسا شما را از تخته‌تان پرت می‌کند و به زیرِ آب می‌برد، و شما حسِ مکان

نوامبر 8, 2026

کدام هوش مصنوعی بهتر دروغ می‌گوید؟ آزمایشی دربارهٔ فریب، اعتماد و استدلال در عصر ماشین‌ها

درآمد: وقتی دروغ‌گویی به معیار سنجش هوش بدل می‌شود: دوارکش پاتل در پنجم نوامبر ۲۰۲۶ ویدئویی با عنوانی ساده و در عین حال نگران‌کننده در کانال یوتیوب خود منتشر کرد: «کدام هوش مصنوعی بهترین دروغ‌گوست؟» همزمان، متن مکتوب همین کار با عنوان «محکی که در آن هوش‌های مصنوعی برای بردن باید دروغ بگویند»

نوامبر 8, 2026

دموکراسی بدون انتخابات؛ بازگشت قرعه و رؤیای سیاست بدون سیاستمدار

درآمد: پرسشی که پس از هر انتخاباتی تکرار می‌شود: سه روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ آمریکا، شبکهٔ پادکست «فریکونومیکس» قسمت ششصد و نود و چهارم برنامهٔ اصلی خود را با عنوانی تحریک‌آمیز منتشر کرد: «آیا دموکراسی واقعاً به انتخابات نیاز دارد؟»

نوامبر 8, 2026

خشخاش، گلی با هزار معنا: از سنگرهای فلاندر تا جنگ‌های تریاک

هر سال در ماه نوامبر، در بریتانیا و بسیاری از کشورهای مشترک‌المنافع، گلی کاغذی و سرخ بر یقهٔ کت‌ها می‌نشیند: خشخاش یا شقایق سرخ، نشانهٔ یادبود کشته‌شدگان جنگ. روز یادبود در یازدهم نوامبر است، سالروز آتش‌بسی که در سال ۱۹۱۸ به جنگ جهانی اول پایان داد، و مراسم اصلی

نوامبر 8, 2026

قضیه‌ای کوانتومی که «واقعیتِ» اینشتین را کشت؛ از ماه ناپیدا تا جهانی که شاید فقط از نسبت‌ها ساخته شده باشد

آیا ماه وقتی کسی به آن نگاه نمی‌کند هم آنجاست؟ این پرسشی است که آلبرت اینشتین، به روایت همکارش آبراهام پایس، با لحنی نیمه‌شوخی و نیمه‌خشمگین پیش کشید؛ پرسشی که در ظاهر کودکانه به نظر می‌رسد اما یکی از ژرف‌ترین گره‌های فلسفهٔ علم در یک قرن گذشته را در خود فشرده است.

نوامبر 8, 2026

اگر حباب هوش مصنوعی بترکد: میان حسابداری تولید و منطق اقتصاد

در ماه‌های اخیر، کمتر بحثی در محافل اقتصادی آمریکا و جهان به اندازهٔ این پرسش داغ بوده است که اگر موج عظیم سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی فروکش کند، چه بر سر اقتصاد ایالات متحده خواهد آمد. شرکت‌های بزرگ فناوری صدها میلیارد دلار صرف خرید تراشه،

نوامبر 8, 2026

آیا «ذهن توطئه‌اندیش» وجود دارد؟ پژوهشی تازه که توضیح رایج دربارهٔ به‌هم‌پیوستگی نظریه‌های توطئه را به چالش می‌کشد

کسی که باور دارد فرود انسان بر ماه در استودیویی در هالیوود فیلم‌برداری شده است، به احتمال زیاد دربارهٔ واکسن‌ها، دربارهٔ رد سفید هواپیماها در آسمان، یا دربارهٔ مرگ چهره‌های مشهور نیز روایت‌های توطئه‌آمیزی را می‌پذیرد. این مشاهده که باورهای توطئه‌آمیز معمولاً تنها نمی‌آیند و در قالب خوشه‌هایی در کنار هم پدیدار می‌شوند،

نوامبر 8, 2026

جنگی که در صندوق رأی باخت: آیا جنگ ایران دموکرات‌ها را به پیروزی رساند؟

انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ در ایالات متحده را بسیاری از ناظران «سونامی آبی» نامیده‌اند. دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفتند و حتی در ایالت‌هایی که دهه‌ها در اختیار جمهوری‌خواهان بود کرسی‌هایی را تصاحب کردند.

نوامبر 8, 2026

بی‌عدالتیِ بی‌صدا: چگونه سکوت به کالایی طبقاتی بدل شد

در شهرهای امروز کمتر کسی پیدا می‌شود که از سروصدا گله نکند. صدای موتورسیکلت‌هایی که اگزوزشان را دستکاری کرده‌اند، دوچرخه‌های برقی که بی‌وقفه بوق می‌زنند، مسافری که در قطار با صدای بلند تماس تصویری گرفته است،

نوامبر 8, 2026

شمول و طرد صد سال تبعیض جنسی در صفحات مجلهٔ «فلسفه»، از طرد زنان تا پرسش طرد مردان ترجمه و تهیه و تنظیم: مدیر سایت تجدد

کلر چیمبرز، استاد فلسفهٔ سیاسی در دانشگاه کمبریج و نویسندهٔ کتاب‌هایی چون «دست‌نخورده: دفاعی از بدن تغییرنیافته» و «علیه ازدواج»، در سخنرانی‌ای به مناسبت صدسالگی «مؤسسهٔ سلطنتی فلسفه» در بریتانیا، تاریخ بحث تبعیض جنسی را در صفحات مجلهٔ این مؤسسه، «فلسفه» (Philosophy)، دنبال می‌کند.

نوامبر 8, 2026

آیا فلسفه یک علم است؟ تیموتی ویلیامسون و دفاع از فلسفه به‌مثابه پژوهشی نظام‌مند، نقادانه و مبتنی بر شاهد ترجمه و تهیه و تنظیم: مدیر سایت تجدد

تیموتی ویلیامسون، از پرنفوذترین فیلسوفان زندهٔ جهان و استاد پیشین منطق در دانشگاه آکسفورد (کرسی ویکهام، ۲۳ سال)، در سخنرانی‌ای به مناسبت صدسالگی «مؤسسهٔ سلطنتی فلسفه» در بریتانیا به این پرسش پاسخ می‌دهد: آیا فلسفه علم است؟

نوامبر 8, 2026

چرا چیزی هست، به‌جای آنکه هیچ نباشد؟ دربارهٔ رازِ هستی، مرزهای تبیین علمی و فروتنی فکری ترجمه و تهیه و تنظیم: مدیر سایت تجدد

این متن ترجمهٔ فارسی یک سخنرانی فلسفی دربارهٔ یکی از کهن‌ترین و ژرف‌ترین پرسش‌های اندیشهٔ بشری است: «چرا اصلاً چیزی وجود دارد، به‌جای آنکه هیچ‌چیز نباشد؟» لایب‌نیتس این پرسش را «نخستین پرسش» می‌دانست و هایدگر آن را «بنیادی‌ترین پرسش متافیزیک» نامید.

نوامبر 7, 2026

معنای واقعی قدرت دیوید ساکس فارن افرز / ۶ نوامبر ۲۰۲۶

آنچه پدرخوانده واقع‌گرایی می‌تواند به ترامپ بیاموزد: «سیاست بین‌الملل، همچون همه عرصه‌های سیاست، مبارزه‌ای برای کسب قدرت است.» هانس مورگنتا این جمله را در آغاز جنگ سرد، از پشت میز کارش در شیکاگو نوشت؛ زمانی که ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی رقابتی بی‌پایان را برای سلطه جهانی آغاز کرده

نوامبر 7, 2026

اسرائیلِ بی‌اکثریت، آمریکای دگرگون‌شده: بروکینگز از آیندهٔ یک «رابطهٔ ویژه» می‌پرسد

دو انتخابات در دو هفته : در فاصلهٔ کمتر از دو هفته، دو انتخابات برگزار شد که هر یک به‌تنهایی می‌توانست معادلات خاورمیانه را جابه‌جا کند. نخست، انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ که به گزارش رسانه‌ها بالاترین مشارکت نیم قرن اخیر را داشت و به نتیجه‌ای رسید که در سیاست اسرائیل آشناست اما Read More

نوامبر 7, 2026

آن‌جا که اینشتین کافی نیست: ضربه‌های نامتقارن و راز نخستین شارهٔ جهان

از دانه‌های گرده تا آغاز کیهان: در تاریخ علم، گاهی ساده‌ترین مشاهده‌ها راه را به ژرف‌ترین پرسش‌ها می‌گشایند. در سال ۱۸۲۷ رابرت براون، گیاه‌شناس اسکاتلندی، زیر میکروسکوپ دید که دانه‌های ریز گرده در آب ساکن بی‌وقفه و بی‌قاعده می‌لرزند. این لرزش که بعدها «حرکت براونی» نام گرفت، تقریباً هشتاد سال معمایی

نوامبر 7, 2026