مبارزه ترامپ با مواد مخدر؛ مردان فقیری که به نام تروریست در دریا کشته می‌‌شوند

گزارشی تازه از خبرگزاری آسوشیتدپرس نشان می‌دهد روایت رسمی دولت آمریکا درباره حملات مرگبار به قایق‌هایی که از سواحل ونزوئلا به سوی دریای کارائیب حرکت می‌کردند، با واقعیت موجود تفاوت‌های چشمگیری دارد. این حملات که از اوایل سپتامبر آغاز شد و به گفته مقام‌های آمریکایی با هدف نابودی «قاچاقچیان مواد مخدر و تروریست‌های مواد مخدر» انجام گرفته، تاکنون دست‌کم بیش از شصت کشته برجای گذاشته است. اما تحقیق میدانی آسوشیتدپرس نشان می‌دهد بیشتر قربانیان، کارگران فقیر، ماهیگیران یا افراد بی‌تجربه‌ای بودند که به دلیل شرایط وخیم اقتصادی برای نخستین یا دومین بار سوار چنین قایق‌هایی شده بودند.

در گزارش آمده است که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، این عملیات را بخشی از «جنگ علیه کارتل‌های مواد مخدر» توصیف کرده و گفته است هر قایق غرق‌شده به معنای نجات جان بیست‌وپنج‌هزار آمریکایی از خطر مرگ ناشی از اعتیاد است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد قایق‌ها عمدتاً حامل کوکائین بوده‌اند، نه مواد مصنوعی مرگبار مانند فنتانیل که سالانه هزاران قربانی در آمریکا می‌گیرد.

آسوشیتدپرس با ده‌ها نفر از ساکنان و بستگان قربانیان در روستاهای شبه‌جزیره پاریا در شمال‌شرق ونزوئلا گفت‌وگو کرده است؛ همان منطقه‌ای که بیشتر قایق‌های هدف‌گرفته‌شده از آن‌جا حرکت کرده بودند. بر پایه این مصاحبه‌ها، هیچ‌یک از کشته‌شدگان نه عضو گروه‌های تروریستی بوده‌اند و نه از رهبران کارتل‌های مواد مخدر. آنان مردانی بودند از طبقات پایین جامعه، از جمله ماهیگیران، رانندگان موتورسیکلت و کارگران روزمزد که برای دریافت مبلغی حدود پانصد دلار در هر سفر حاضر به کار در قایق‌های قاچاق شده بودند.

در مجموع دست‌کم هفده قایق توسط نیروهای آمریکایی هدف قرار گرفته است. به گفته مقام‌های واشینگتن، نه فروند از آنها در دریای کارائیب غرق شده‌اند و دست‌کم سه قایق از سواحل ونزوئلا حرکت کرده بودند.

سخنگوی پنتاگون در پاسخ به پرسش آسوشیتدپرس اعلام کرده که وزارت دفاع همچنان بر این ارزیابی ایستاده است که افراد کشته‌شده «تروریست‌های مواد مخدر» بوده‌اند و اطلاعات امنیتی این موضوع را تأیید می‌کند. اما مقام‌های ونزوئلا این حملات را «اعدام‌های فراقضایی» خوانده و در شورای امنیت سازمان ملل آن را محکوم کرده‌اند. دولت کاراکاس در عین حال هرگونه فعالیت قاچاقچیان مواد مخدر در خاک خود را انکار می‌کند و تاکنون نیز به‌طور رسمی مرگ هیچ شهروندی را در این حملات نپذیرفته است.

به گزارش آسوشیتدپرس، بستگان قربانیان با ترس از انتقام قاچاقچیان، نیروهای امنیتی ونزوئلا یا حتی دولت آمریکا حاضر به افشای نام خود نیستند. آنان می‌گویند اگرچه عزیزانشان در کار قاچاق مواد نقش داشته‌اند، اما سزاوار مرگ بدون محاکمه نبودند. یکی از بستگان قربانی گفته است: «آمریکا باید آنها را متوقف می‌کرد، نه این که آن‌ها را می‌کشت.»

در غیاب اطلاع‌رسانی رسمی، خانواده‌ها تنها از طریق شایعات محلی، پیام‌های مبهم در شبکه‌های اجتماعی و جست‌وجوهای شخصی از مرگ فرزندان خود باخبر شده‌اند. برخی نیز با دیدن عکس اجساد سوخته یا متلاشی‌شده‌ای که بر ساحل جزایر نزدیک به گل نشسته‌اند، هویت قربانیان را تشخیص داده‌اند.

در میان کشته‌شدگان چهره‌هایی با پیشینه‌های گوناگون دیده می‌شود: رابرت سانچس، ماهیگیر ۴۲ ساله اهل روستای گوئیریا، از جمله آنان بود. او سال‌ها با قایق‌های اجاره‌ای ماهیگیری می‌کرد و ماهانه حدود صد دلار درآمد داشت. آرزویش خرید یک موتور قایق بود تا بتواند مستقل کار کند، اما فقر و بیکاری او را به قبول پیشنهاد قاچاقچیان برای هدایت قایق در مسیر میان ونزوئلا و ترینیداد واداشت. چند روز پس از آخرین گفت‌وگویش با خانواده، خبر مرگش در یکی از حملات منتشر شد. پسر خردسالش تا روزها باور نمی‌کرد که پدرش در دریا جان باخته است.

یکی دیگر از قربانیان، لوئیس «چه» مارتینس، شصت‌ساله و از چهره‌های معروف محلی بود که به گفته ساکنان، سال‌ها در قاچاق انسان و مواد مخدر فعالیت داشت. او نخستین کسی بود که در حمله دوم سپتامبر هدف قرار گرفت. ترامپ همان روز در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که قایق حامل اعضای باند تبهکار «ترن د آراگوا» بوده است. اما آشنایان مارتینس می‌گویند او گرچه قاچاقچی بود، اما ارتباطی با این باند نداشت. خانواده‌اش پس از انتشار تصویر پیکر نیم‌سوخته‌ای در ساحل ترینیداد، او را از روی ساعت مچی‌اش شناختند.

داستان دو قربانی دیگر نیز از فقر و ناامیدی سرچشمه می‌گیرد. دوشاک میلووسیچ، ۲۴ ساله، پیش‌تر دانشجوی آکادمی گارد ملی بود، اما به امید پول بیشتر به قاچاق پیوست. خوان کارلوس فوئنتس، راننده اتوبوسی که پس از خرابی وسیله کارش از درآمد محروم شده بود، در نخستین سفر قاچاق خود جان باخت. او به دوستانش گفته بود از خطر آگاه است، اما چاره‌ای ندارد.

ساکنان شبه‌جزیره پاریا می‌گویند اقتصاد محلی سال‌هاست در رکود کامل به‌سر می‌برد. کارخانه‌های تولید و دانشگاه‌ها تعطیل شده‌اند و زیرساخت‌های وعده‌داده‌شده دولت‌های متوالی هیچ‌گاه تکمیل نشده است. در چنین شرایطی، قاچاق مواد مخدر از سواحل ونزوئلا به جزایر دریای کارائیب یکی از معدود راه‌های کسب درآمد باقی مانده است.

دولت ترامپ این عملیات را در چارچوب وضعیت «درگیری مسلحانه با کارتل‌های مواد مخدر» توجیه کرده است و هم‌زمان فشارهای سیاسی علیه نیکولاس مادورو را افزایش داده است. وزارت دادگستری آمریکا پاداش دستگیری او را به پنجاه میلیون دلار رسانده و ناوگان آمریکا حضور بی‌سابقه‌ای در دریای کارائیب پیدا کرده است.

خانواده‌های قربانیان اما خود را در میان سکوت و ترس گرفتار می‌بینند. یکی از بستگان می‌گوید: «می‌خواهم پاسخی پیدا کنم، اما از چه کسی می‌توان پرسید؟ نمی‌توان چیزی گفت.»

گزارش آسوشیتدپرس نتیجه می‌گیرد که در پشت تصویر رسمی از «جنگ علیه تروریسم مواد مخدر»، واقعیت انسانی پیچیده‌ای نهفته است: مردانی از طبقات فرودست که قربانی خشونت، فقر و سیاستی شده‌اند که به نام مبارزه با مواد مخدر، بدون محاکمه و پاسخ‌گویی، جان آنان را در دریا گرفته است.