کتابخانه مدرنیته
  • رژه روز پیروزی در مسکو به مناسبت هشتادمین سالگرد شکست آلمان نازی
    روسیه روز جمعه، ۹ مه ۲۰۲۵، هشتادمین سالگرد پیروزی بر آلمان نازی در جنگ جهانی دوم را با برگزاری رژه‌ای باشکوه در میدان سرخ مسکو گرامی داشت. در این مراسم، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به همراه رهبران
  • عاقبت منازعات ایران و اسرائیل چیست؟
    حمله نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران به خاک اسرائیل می‌تواند پیامدهای بلندمدتی در منطقه داشته باشد که کارشناسان درباره آن اتفاق نظر ندارند. در اولین روزهای پس از حمله از صاحبنظران درباره پیامدهای آن پرسیده‌ایم.
  • بزرگترین دغدغه اروپایی‌ها : اقتصاد یا جنگ با روسیه؟
    بر اساس یک نظرسنجی تازه که در تمام ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا صورت گرفته است، بیش از ۶۰ درصد از پاسخ‌دهندگان معتقدند که اتحادیه اروپا باید حمایت خود از اوکراین را افزایش داده و در عین حال از ایده آتش‌بس با مسکو پشتیبانی کند.
  • از آتش تا آزادی : آیا جنگ می‌تواند دموکراسی بیاورد؟
    در پاسخ به پرسش شما درباره “دخالت نظامی”، می‌توان گفت که منابع ارائه شده به طور جامع به این موضوع پرداخته‌اند که آیا حمله یا مداخله نظامی خارجی می‌تواند به گذار یک کشور به دموکراسی منجر شود یا خیر.
فضای مجازی
  • مغولیت مدرن محسن رنانی
    یک: مغولان عصر جاهلیت، ساختمانها را تخریب کردند و تن‌ها را به خاک و خون کشیدند اما به تدریج که حاکم شدند و امنیت برقرار شد، دست از خشونت برداشتند و متمدن شدند. نخست مسلمان شدند و سپس زبان فارسی آموختند، آنگاه به ترویج فرهنگ و معماری و اقتصاد پرداختند، نخستین پول کاغذی (چائو) را در ایران منتشر
  • ما تاریخ را می‌سازیم یا تاریخ ما را؟!
    مهم است که در بهترین زمان، بهترین مکان، بهترین کار را کرد! فاتحان تاریخ در این نقطه ایستاده‌اند؛ درست همچون بیژن مفید! او محصول زمانه‌ی خویش است و زمانه محصول رفتار او. بیژن مفید با راه انداختن «آتلیه تئاتر» باعث‌وبانی دو جریان مهم تئاتر مدرن ایران می‌شود: «کارگاه نمایش» و «مرکز تولید تئاتر و تئاتر
  • یک سند تاریخی – رضا براهنی: «جلاد شاه» به ترجمه لیلا صلاحی
    پرویز ثابتی، رئیس اداره سوم ساواک و رئیس ساواک تهران در مصاحبه‌ با «شبکه من و تو» که در پنج قسمت و در هفت ساعت از این شبکه پخش شد، منکر شکنجه در ساواک می‌شود و در فرازی از این مصاحبه دکتر رضا براهنی را دروغگو می‌خواند. ثابتی ادعا می‌کند که براهنی گفته است او را در ایام بازداشت در کمیته ساواک به
  • چهره‌های ماندگار چپ ایران؛ ۶. جعفر پیشه‌وری، حقیقت در پشت ابرهای ضخیم دروغ، تهمت و انکار
    در زمانه‌ای که تاریخ را بیشتر فاتحان می‌نویسند تا فرودستان و عدالت‌طلبانی که از صفحات رسمی تاریخ حذف شده‌اند، بازخوانی صدای سرکوب‌شدگان، خاموش‌شدگان و مبارزان راه عدالت‌خواهی، ضرورتی تاریخی است. «چپ» در ایران، با همه‌ی خطاها و فراز و فرودهایش، تبلور  آرزوی دیرپای انسان برای برابری، آزادی و جهانی

از نگاه عرفان نوربخش ایران دیگر همان ایران ۶ سال پیش نیست: کیهان لندن – عرفان نوربخش کارشناس مسائل اوراسیا که اخیراً به ایران سفر کرده است، طی یادداشتی به بیان مشاهدات خود از دگرگونی‌های جامعه ایران پرداخته است، از تحول در حجاب تا کافه‌نشینی و علاقه مردم به حیوانات خانگی.

اولین سفر من به ایران پس از شش سال، هم هیجان‌انگیز و هم آموزنده بود. گرچه من به‌عنوان یک ایرانی طی این سال‌ها اخبار ایران را دنبال می‌کردم، اما هیچ چیزی جای تجربه‌ی مستقیم را نمی‌گیرد. همان‌طور که یک ضرب‌المثل فارسی می‌گوید: «شنیدن کی بود مانند دیدن.» این تجربه‌ی دست‌اول، درک عمیق‌تری از وضعیت فعلی ایران به من داد.

در ادامه، برخی از تغییراتی که بیشترین شگفتی را برای من داشتند، ذکر می‌کنم

تحول فرهنگ حجاب

مشاهده‌ی تغییرات مربوط به حجاب، یکی از برجسته‌ترین نکات بود. از همان لحظه‌ای که وارد فرودگاه شدم، صحنه‌هایی را دیدم که تنها درباره‌ی آن‌ها درباره دوران قبل از انقلاب ۵۷ شنیده بودم. زنان برخی با حجاب و برخی بدون حجاب آزادانه و در هماهنگی کامل کنار هم حرکت می‌کردند، بدون هیچ تنش یا ترس.

واکنش مردان نیز بسیار جالب بود. آن‌ها نه تنها پذیرای این تحول جدید بودند، بلکه اغلب از انتخاب زنان حمایت می‌کردند. این سطح از هارمونی اجتماعی برای من شگفت آور بود.این تحول اجتماعی نشان‌دهنده‌ی رشد چشمگیر جامعه‌ی ایران و پیشرفت موفقیت‌آمیز روند سکولاریزاسیون است.

با وجود سال‌ها تبلیغات حکومتی که حجاب را برای حفاظت زنان ضروری می‌دانست، زنان ایرانی پس از سال‌ها مبارزه، این حق اساسی خود را بازیافته‌اند. این دستاورد تنها نمادین نیست؛ بلکه گامی تعیین‌کننده در جهت آینده‌ای بازتر و عادلانه‌تر برای جامعه ایران است

رشد بازی مافیا و فرهنگ کافه‌ نشینی

روند جالب دیگر، گسترش فرهنگ کافه و محبوبیت بازی مافیا بود. این بازی، گرچه حدود دو دهه پیش وارد ایران شد، اما طی پنج سال گذشته با حمایت تلویزیون‌های دولتی و مستقل، به شدت محبوبیت پیدا کرده است.

این پدیده‌ی اجتماعی، شکل‌های جدیدی از جمع‌های جوانان ایجاد کرده است. جوهره‌ی بازی کشف اقلیت زیرک در میان اکثریت ناآگاه با واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی که جوانان ایرانی روزانه با آن روبه‌رو هستند، هم‌راستا است.

در دنیایی که بیشتر تعاملات آن از طریق شبکه‌های اجتماعی انجام می‌شود، دیدن جوانانی که به‌صورت حضوری به بحث و تحلیل و گاهی فلسفه می‌پردازند، بسیار الهام‌بخش بود. این نشان‌دهنده‌ی جستجوی مداوم آن‌ها برای حقیقت و عدالت در یک سیستم ناقص است.

افزایش همدلی نسبت به حیوانات

تغییر مثبت دیگری که مشاهده کردم، تحول نگرش مردم نسبت به حیوانات بود. شهرهای ایران بیش از پیش به محیطی امن برای حیوانات، به ویژه گربه‌ها، تبدیل شده‌اند. بخاطر می آورم زمانی که صدمه زدن به حیوانات، به‌ویژه در کودکان، رایج بود. اما اکنون مراقبت و تغذیه‌ی حیوانات خیابانی به یک فرهنگ گسترده تبدیل شده است.

رفتار یک جامعه نسبت به حیوانات، اغلب منعکس‌کننده‌ی سطح همدلی و بلوغ اخلاقی آن جامعه است. این تغییر نشان‌دهنده‌ی رشد اخلاقی و فرهنگی جامعه است.

چالش‌ها

با وجود این نشانه‌های مثبت، ایران با چالش‌های عظیمی مواجه است. تحریم‌های بین‌المللی، سقوط ارزش پول ملی و یکی از بدترین خشکسالی‌های تاریخ معاصر، فشار سنگینی بر مردم وارد کرده‌اند. ورود به ماه نوامبر بدون بارش قابل توجه، بحران آب کشور را بحرانی ترکرده است.

اعتماد عمومی نیز به دلیل رسوایی‌های مالی، مانند پرونده‌ی اختلاس بانک آینده، آسیب دیده است. بسیاری از جوانان درباره‌ی آینده خود نگرانی دارند و میان بیم و امید در نوسان هستند. برخی از شهروندان خوشحال بودند که حملات اسرائیل تنها ۱۲ روز طول کشید، در حالی که برخی دیگر از اینکه رژیم سرپا باقی ماند، ناامید شدند.

میان‌سالان ایرانی معمولاً روی ثبات اقتصادی تمرکز دارند و به بهبود وضعیت اقتصادی امیدوارند، فارغ از اینکه چه کسی حکومت می‌کند. حتی در شرایط خشکسالی شدید تهران و گفتگوها راجع به تخلیه تهران، ساخت برج‌های لوکس در مناطق شمالی شهر ادامه دارد، نمادی آشکار از تضاد و نابرابری و ادامه سیاست‌های شکست خورده.

جوانانی که ملاقات کردم، بیشتر مجرد بودند و تمایلی به تشکیل خانواده نداشتند، آماری که حتی در داده‌های رسمی نیز منعکس شده است. این مسئله نشان‌دهنده‌ی نبود اعتماد به آینده است، نه عدم تمایل به داشتن خانواده.

ایران میزبان یکی از جوان‌ترین، تحصیل‌کرده‌ترین و سکولارترین نسل‌های خاورمیانه است. با این حال، این نسل در میان سیستم سیاسی ناکارآمد و پیر و سیاست‌گذاران کوتاه‌نگر غربی که همچنان با اعمال تحریم‌ها به جای حمایت از نیروهای پیشرو، فشار بیشتری به آنها وارد می‌کنند، گرفتار شده است.

این دو عامل مانند گیره های گاز انبر این جامعه در فشارمداوم قرارداده و ابزارهای کمی برای رشد و پیشرفت آنها باقی گذاشته است شل شدن هر دو گیره برای بهبود وضعیت ایران ضروریست…

print
مقالات
مدرنیته در عمل