سایت تجدد سایت تجدد

مقالات

وقتی سلامت زنان «کل» دیده می‌شود: نگاهی به مرکز پژوهشی WHOLE در دانشگاه اوپسالا تهیه و تنظیم: مدیر سایت تجدد

در یک نگاه: دانشگاه اوپسالا با همکاری انستیتوی کارولینسکا، مرکز پژوهشی تازه‌ای به نام WHOLE راه‌اندازی کرده است: مرکزی میان‌رشته‌ای برای مطالعه‌ی سلامت زنان در سراسر «مسیر زندگی».

آگوست 9, 2026

«ائتلاف» علیه تهران در سه جبهه عبدالرحمان الراشد

اکنون به‌وضوح مشخص شده که جنگی که رژیم ایران به راه انداخته، علیه سعودی و کشورهای خلیجی دیگر است، نه جنگ ایران علیه آمریکا یا اسرائیل. این رژیم از فوریه گذشته با بیش از 1,000 پهپاد به سعودی حمله کرد؛ افزون بر موشک‌های بالستیکی که تأسیسات غیرنظامی و نظامی را هدف قرار دادند.

آگوست 8, 2026

فروغ فرخزاد و کودکانِ بندرِ جنگ، بندرِ صلح در ایتالیا هادی کی‌کاووسی

به مناسبت هفتادمین سالِ حضور فروغ فرخزاد در بندر بریندیزی: پیرمردی که قرار بود مرا به فروغ برساند در کوچه پس کوچه‌های محله‌ی کازاله بریندیزی مقابلم ظاهر شد. از شب قبل اخطار داده‌اند که سالمندان بیرون نیایند. آب بخورند. وضعیت نارنجی است.

آگوست 8, 2026

کنکاشی در خدمت تقویتِ همبستگیِ جنبش اجتماعی (۶) – عباس منصوران

بررسی «تکثر» در پروژه‌ای به نام «کنگره آزادی ایران» در ادامه‌ی نقد پانل اقتصادی «کنگره آزادی ایران»، این بخش به لایه‌ای دیگر از همان منطق تکنوکراتیک می‌پردازد: انحصار گفتمانی و حذف آلترناتیوهای رهایی‌بخش از عرصه‌ی برنامه‌ریزی اقتصادی. پس از نقد تکنوکراسی پولی و «استقلال بانک مرکزی» در خدمت سرمایه، اکنون باید پرسید چرا در

آگوست 7, 2026

از نقد تا تخریب؛ واکاوی فرهنگ کامنت‌نویسی در فضای مجازی – کامران امین آوه

نقد و گفتگو از بنیادی‌ترین ارکان شکل‌گیری اندیشه و توسعه فرهنگ سیاسی در هر جامعه‌ای به شمار می‌روند. هیچ اندیشه‌ای بدون قرار گرفتن در معرض نقد، امکان اصلاح، تکامل و پویایی را نخواهد داشت. از همین رو، برخی از رسانه‌های اینترنتی تا حدودی کوشیده‌اند با فراهم کردن فضایی برای اظهارنظر مخاطبان، ارتباطی دو سویه میان Read More

آگوست 6, 2026

نخست ربات‌ها، سپس انسان‌ها پهپاد، هوش مصنوعی و ادعای «بزرگ‌ترین انقلاب تاریخ جنگ» تأملی انتقادی بر گفت‌وگوی اریک اشمیت با مجله‌ی نوئما

در یک نگاه: اریک اشمیت، مدیرعامل پیشین گوگل و رئیس پیشین «کمیسیون امنیت ملی آمریکا در زمینه‌ی هوش مصنوعی»، در گفت‌وگویی با ناتان گاردلز، سردبیر مجله‌ی نوئما، مدعی می‌شود که آنچه در اوکراین و در جنگ اخیر ایران رخ داده بزرگ‌ترین دگرگونی

آگوست 5, 2026

ایران و تکوین «دولت ـ ملت»: از دولت پیشامدرن تا ملتِ در حال شدن / سیاوش قائنی

مقدمه: بازسازی مسیر تکوین «دولت ـ ملت» در ایران، ما را ناگزیر با الگویی متمایز از تجربهٔ کلاسیک اروپایی مواجه می‌کند؛ الگویی که در آن نه هم‌زمانیِ تکوین دولت و ملت، بلکه نوعی ناهمزمانی ساختاری و تقدم تاریخیِ دولت بر ملت به چشم می‌خورد.

آگوست 5, 2026

آغاز رسیدگی به «قانون چارچوب» در پارلمان ترکیه؛ پیام اوجالان: راه هزار کیلومتری با یک گام آغاز می‌شود – شبنم آذری

روند صلح میان دولت ترکیه و جنبش آزادی‌بخش کردها، پس از دوره‌ای از توقف و کندی، وارد مرحله تازه‌ای شده است. دولت ترکیه قرار است لایحه‌ای با عنوان «قانون چارچوب» و با هدف تقویت «همبستگی ملی و وحدت اجتماعی» را در راستای روند صلح و جامعه

آگوست 5, 2026

زمینِ فرسوده: وضعیت محیط زیست ایران در چهار دههٔ پس از انقلاب ۱۳۵۷

در یک نگاه: ایران در سال ۱۳۵۰ یکی از پیشروترین نهادهای حفاظت از محیط زیست در خاورمیانه را بنیان نهاد و میزبان امضای «کنوانسیون رامسر» شد؛ اما این میراث نهادی در دهه‌های پس از انقلاب، زیر فشار جنگ، خودکفایی‌گرایی و سدسازی گسترده، عملاً از کار افتاد.

آگوست 4, 2026

ایران در آستانه چه سرنوشتی است؟ کاظم علمداری

نمی‌توان از واقعیت‌ها گریخت و تنها بر محور آرمان‌ها چرخید؛ یا رخدادهایی را که ممکن است خارج از اراده ما شکل بگیرند، از دایره احتمالات حذف کرد. تحلیل سیاسی زمانی معتبر است که نه بر آنچه مطلوب ماست، بلکه بر آنچه ممکن است رخ دهد، استوار باشد. از دید من، در شرایط کنونی، هیچ بدیل Read More

آگوست 4, 2026

بردی کربابایف نویسنده و شاعر ترکمن و از بنیان گذاران ادبیات نوین ترکمنستان شوروی – روسلان سمیاشکین، برگردان: رحيم کاکايی

برای دهه‌های متمادی، به‌ویژه از سالهای دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، این فرزند بلند قامت و متین مردم باستانی ترکمن، با رفتار بی‌عیب و لبخند مهربانش، و دیرتر در سالهای پایانی عمر ، با موهای خاکستری‌اش، در سراسر اتحاد جماهیر شوروی پهناور شناخته شده بود. برای بیشتر شهروندان شوروی او نماد دگرگونی‌های ژرف اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی

آگوست 4, 2026

برای نه به جنگ و نه به استبداد و اعدام نیاز به یک نیروی «خط میانی» نیرومند داریوش مجلسی

تظاهرات و اعتراضات خیابانی در میدان علیخانی اصفهان به هنگام اعدام چند جوان، از لحاظ شدت و وسعت تا کنون بی‌نظیر بوده است. فریاد «بی‌شرف» در کنار شعارهای دیگر علناً به گوش می‌رسید. در میان جمع تظاهرکنندگان، تصویر دختران و زنان جوان نیز به چشم

آگوست 3, 2026

حشد الشعبی و شرکا در آستانه ی خروج نیروهای آمریکایی از عراق – بایز افروزی

آنچه تحت عنوان جیش الشعبی از آن نام برده می شود، مجموعه ای متشکل از ده ها گروه مسلح شبهه نظامی است که طی سال های اخیر به یکی از معضلات مهم عراق در عرصه های امنیتی، سیاسی و حتی اقتصادی آن کشور تیدیل شده اند. هرچند بخشی از این گروه ها در پی سربرآوردن داعش Read More

آگوست 2, 2026

بحران اخلاق مدرن غرب امیر طبری پاسخی به بن‌بست فضیلت‌گرایی در اندیشه مک‌اینتایر

در برابر کشتارهای ایرانیان بی دفاع به دست جمهوری اسلامی، دنیا سکوت کرده است و این امضای ‌کور جامعه‌ی جهانی بر کارنامه‌ی یک جنایت مداوم است. ولی آنچه بیش از هر چیز استخوان‌سوز و هولناک است، سکوت دنیای آزاد است که مرا نیز چون دیگران در بهتی عمیق فرو برد. تقلیل دادن این سکوت به Read More

آگوست 2, 2026

دیتریش بونهوفر( بخش نخست )/ فرشید یاسائی

– تقدیم به زندانیان سیاسی ایران – « روان ‌شناسی رنج، مسئولیت و مقاومت در برابر شر» “…نخستین ویژگی برجستهٔ بونهوفر بلوغ کم‌نظیر اوست. بلوغ در اینجا به معنای افزایش سن یا کسب دانش نیست، بلکه به معنای توانایی تحمل واقعیت است. یکی از معیارهای اصلی بلوغ روانی، ظرفیت مواجهه با حقیقت بدون توسل دائمی Read More

آگوست 1, 2026

هوش مصنوعی از قبل وارد مرحله «از دست دادن کنترل» شده است

مقدمه: در سال‌های اخیر، بحث درباره خطرات هوش مصنوعی عمدتاً در افق‌های دور دسته‌بندی می‌شد؛ سناریوهایی که شاید دهه‌ها یا حتی هرگز رخ ندهند. اما به‌گواه جدیدترین تحولات، این افق‌ها بسیار نزدیک‌تر از آن چیزی هستند که حتی بدبین‌ترین کارشناسان پیش‌بینی

آگوست 1, 2026

چشم در چشمِ کالیگولا ؛ نگاهی به رمان «پدرم کالیگولا را می‌کشد»، نوشتهٔ علیرضا جوانمرد / ناهید شمس

رمان «پدرم کالیگولا را می‌کشد»[1] اثری پست‌مدرن است که یکسر مرز میان زندگی‌نامه، خیال، طنز و فراداستان را جابه‌جا می‌کند . در واقع نویسنده در این اثر ابزارهای پست‌مدرن (خرده‌روایت، بینامتنیت، عدم قطعیت و …) را به‌کار می‌گیرد تا سازوکارهای قدرت را در

جولای 31, 2026

پیشمرگه، مبارزه مسلحانه و حافظه تاریخی اپوزیسیون ایران! – کامران امین‌آوه

دورانی بود که هر کس از مبارزه مسالمت‌آمیز بعنوان یکی از شیوه‌های مبارزه سیاسی سخن می‌گفت، با انواع اتهام‌ها و برچسب‌های تحقیرآمیز روبرو می‌شد. در فضای غالب پیش از انقلاب بهمن ۱۳۵۷، بسیاری بر این باور بودند که تمامی راه‌های تغییر سیاسی از “لوله

جولای 31, 2026

جامعه‌ی ایران پیش و پس از انقلاب ۵۷: خوانشی داده‌محور از نیم‌قرن دگرگونی اجتماعی

درآمد: مقایسه‌ای که همه می‌کنند و کمتر کسی روشش را توضیح می‌دهد: کمتر پرسشی در گفت‌وگوی عمومی ایرانیان به اندازه‌ی این پرسش تکرار شده است: «وضع مردم پیش از انقلاب بهتر بود یا پس از آن؟» و کمتر پرسشی هست که پاسخ‌هایش این‌قدر بی‌اعتنا

جولای 30, 2026

روان در غبار: کالبدشکافی علمی از وضعیت روان‌شناختی مردم ایران در عصر بحران‌های چندلایه

مقدمه: فراتر از تاب‌آوری، به سوی فهم ترک‌ها: ملت ایران در طول تاریخ خود همواره با مفهوم “تاب‌آوری” (Resilience) تعریف شده است؛ ملتی که از دل زلزله‌ها، جنگ‌ها، تحریم‌ها و دگرگونی‌های سیاسی، همچنان به زندگی و آفرینش فرهنگی ادامه داده است.

جولای 30, 2026

آستانه‌ی اطمینان چه کسی درباره‌ی جنگ تصمیم می‌گیرد، وقتی تصمیم به کُد بدل می‌شود؟

۱. هشداری که هفتاد سال کهنه نشد: دوایت آیزنهاور در سخنرانیِ خداحافظی‌اش در ژانویه‌ی ۱۹۶۱، ژنرالی که فرماندهی نیروهای متحد در اروپا را بر عهده داشته بود، از خطرِ «نفوذِ ناروا»ی مجتمعِ نظامی–صنعتی هشدار داد. اشاره‌ی او به هم‌پیوندیِ تازه‌شکل‌گرفته‌ای بود میان شرکت‌های خصوصی و بخش‌های دفاعی و امنیتیِ دولت آمریکا.

جولای 29, 2026

فلسفهٔ شتاب‌گرایی نیک لند واقعاً چیست؟ کالبدشکافی یک هیولای فکری

مقدمه: در گوشه‌ای تاریک از تاریخ اندیشهٔ معاصر، نام نیک لند چون شبحی سرگردان حضور دارد؛ فیلسوفی که در دههٔ ۱۹۹۰ در دانشگاه وارویک انگلستان، با گروه پژوهشی «واحد تحقیقات فرهنگ سایبری» (CCRU)، آمیزه‌ای سهمگین از فلسفهٔ قاره‌ای، سایبرنتیک، داستان‌های علمی-تخیلی و اقتصاد سیاسی را درهم آمیخت و هیولایی مفهومی به

جولای 29, 2026

از رقابت ناسیونالیسم‌ها تا سیاست شهروندی/ دکتر سهیلا انزلی

چرا کردستان و آذربایجان به میدان تقابل بخشی از اپوزیسیون ایران تبدیل شده‌اند؟ سخن نویسنده چرا سخنم را با اورمیه آغاز میکنم؟ من اهل اورمیه‌ام؛ شهری که نام تاریخی آن در منابع به صورت‌هایاورمیه، اورومیه و ارومیه نوشته شده و مردم محلی آن را اورمی خوانده‌اند. این شهر در دوره پهلوی برای چند دهه «رضائیه» Read More

جولای 29, 2026