سایت تجدد سایت تجدد

تاریخ

جنگ داخلی آمریکا: چگونه هریت تابمن با برده‌داری مبارزه کرد / میتسوئو ایواموتو

پایان برده‌داری در ایالات متحده یکی از بزرگ‌ترین مصادره‌های اموال در تاریخ جهان بود؛ رخدادی که سربازان سیاه‌پوست نیز نقشی مهم در تحقق آن داشتند. غروب اول ژوئن ۱۸۶۳، سه قایق توپدار نیروی دریایی آمریکا به سوی منطقه کشت برنج در دلتای ایالت کارولینای

آگوست 8, 2026

از آخناتون تا فریسیان: واکاوی ریشه‌های تاریخی و مستند ادیان باستان پژوهش و تدوین: بر اساس دیدگاه‌های سیروس ایندیلادزه

در یک نگاه: متنِ مبنای این مقاله ادعا می‌کند تاریخ ادیان را نه بر پایهٔ روایت‌های دینی متأخر، بلکه بر پایهٔ «سند همزمان» بازسازی می‌کند. این معیار، معیار درستی است و همان چیزی است که تاریخ‌نگاری مدرن بر آن استوار شده است.

آگوست 5, 2026

نگاهی به آرا، تناقضات و تغییر نظرات رزا لوکزامبورگ در پرتو “یادداشت‌های انقلاب روسیه” – بهروز فراهانی

یک توضیح به جای مقدمه: چند سال پیش ( ماه اوت ۲۰۱۹) من با استناد به دو مقاله رزا لوکزامبورگ؛ تحت عنوان ” مجلس ملی” (۲۰ نوامبر ۱۹۱۸) و “مجلس ملی و دولت شوراها” (۱۷ دسامبر ۱۹۱۸) * مطرح کردم که رزای کبیر پس از دیدن چگونگی آغاز انقلاب در آلمان

آگوست 4, 2026

چه کسی در «سمت درست تاریخ» ایستاده است؟ احمد علوی

واکاوی فلسفی، معرفت‌شناختی، منطقی و گفتمانی یک گزاره در سیاست معاصر  ایران 1. مقدمه: در سال‌های اخیر، عبارت «ایستادن در سمت درست تاریخ» به یکی از رایج‌ترین گزاره‌های هنجاری در ادبیات سیاسی، رسانه‌ای و کنشگری اجتماعی ایران تبدیل شده است. این تعبیر در منازعات گفتمانی، رقابت‌های حزبی و حتی مباحث اخلاقی معاصر بارها به کار Read More

آگوست 4, 2026

نمایش رقص کاروان و حضور زنان بر صحنه‌ی نمایش عمومی در ایران سوما نگه‌داری‌نیا

سال ۱۹۴۶، بر صحنه‌ی یک تئاتر عمومی در تهران، سه زن به نام‌های نِستا رمضانی، هایده احمدزاده و ویلما پروتیوا برای اجرای رقصی با عنوان کاروان ظاهر شدند. این اجرا نقطه‌ی عطفی در تاریخ حضور زنان بر صحنه‌ی نمایش در ایران به شمار می‌آمد؛ چرا که تا پیش از آن، حضور زنانی از اقشار متوسط Read More

آگوست 4, 2026

ژان ژورس، ۱۱۲ سال پس از ترور؛ صدایی که هنوز چپ را فرامی‌خواند

چپ فرانسه در سالگرد ترور بنیان‌گذار روزنامه اومانیته، بار دیگر از صلح، عدالت اجتماعی، لائیسیته و مبارزه با راست افراطی سخن گفت. میراث ژورس، در روزگاری که جنگ و ملی‌گرایی بار دیگر بر اروپا سایه افکنده‌اند، برای گرایش‌های مختلف چپ فرانسه معنایی تازه

جولای 31, 2026

خودنماییِ و جلوه فروشی گروه بادر- ماینهوف تروریست‌هایی با ذائقهٔ تجملاتی جیسون برک برگردان: علی‌محمد طباطبایی

مقدمه مترجم: در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ و سراسر دههٔ ۱۹۷۰، موجی از خشونتِ سیاسی، اروپای غربی را به لرزه درآورد. گروه‌های چپ‌گرایِ تندرو که خود را «چریک‌های شهری» می‌نامیدند، با الهام از جنبش‌هایِ آزادی‌بخشِ جهانِ سوم، به مبارزه‌ای مسلحانه علیه آنچه

جولای 31, 2026

قهرمان جهان عرب / کنوت ملنتین

70 سال پیش، جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر، کانال سوئز را ملی اعلام کرد؛ اقدامی که فرانسه و بریتانیا حاضر به پذیرش آن نبودند. «سرت را بالا بگیر، برادرم، زیرا روزهای ستم به پایان رسیده است! کانال از آنِ ماست.» هفتاد سال پیش، در ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۶،

جولای 30, 2026

اردوگاه های شکنجه ومرگ در سوئد برگی ازتاریخ

در طول جنگ جهانی دوم، در سوئد ۲۸ اردوگاه بازداشت ایجاد شد که در درجه اول اعضای حزب کمونیست سوئد (SKP) در آنها زندانی میشدند، اما همچنین سایر ضد نازیهای شناخته شده مانند اتحادیها و سندیکالیستها نیز در آنها بازداشت شدند. همچنین افراد خارجی

جولای 29, 2026

از بیعت با مجتبی خامنه‌ای تا پاسخ مسعود رجوی

نزاع “نایبان” و گرسنگی “مردمان” هوشنگ رشدیه – خبرنامه گویا: آدم خیال می‌کند در سال ۱۴۰۵ زندگی می‌کند. اخبار را باز می‌کند، قیمت نان را می‌بیند، خبر اعدام جوانی را می‌خواند، گزارش خشک شدن رودخانه‌ای را مرور می‌کند، از کنار خبر فرار سرمایه و مهاجرت

جولای 28, 2026

رسول حمزتف شاعر شوروی و مردم داغستان – ترجمه‌ی: رحيم کاکايی

فیلسوف عشق و صلح، قهرمان کار سوسیالیستی،  شاعر شوروی و مردم داغستان مترجم: رسول حمزتف از مهم‌ترین شاعران داغستان و یکی از چهره‌های شناخته‌شده ادبیات این جمهوری در سده بیستم است. آثار او پیوندی میان سنت‌های ادبی و فولکلور داغستان با افق‌های گسترده‌تر ادبیات جهان برقرار می‌کند. شعر او، در عین وفاداری به هویت قومی Read More

جولای 25, 2026

ترامپ باید تاریخ را به چالش بکشد تا جنگ ایران را پایان دهد

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در بازی نهایی جام جهانی فیفا در رادرفورد شرقی، نیوجرسی، در ۱۹ ژوئیه . خوزه برتون /نورفوتو از طریق گتی ایمیجز رؤسای جمهور آمریکا عملا هرگز قادر به پایان دادن به جنگ های در بن بست خود نیستند. نوشته: ویل والدورف  فارین پالیسی برگردان: آزاد ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶،  وقتی، دراواسط Read More

جولای 22, 2026

چه می‌شد اگر نازی‌ها اول بمب هسته‌ای را ساخته بودند؟ مصاحبه با مورخ مشهور سام کین برگردان: علی‌محمد طباطبایی

مقدمه مترجم: تاریخ را می‌توان به مثابهٔ یک رشتهٔ بی‌پایان از «اگرها» نگریست. اما برخی از این «اگرها» چنان سنگین‌اند که دیگر صرفاً به یک بازی فکریِ روشنفکرانه شباهت ندارند؛ بلکه همچون آیینه‌ای، تصویرِ تاریکِ احتمالیِ سرشتِ بشر را پیش روی ما قرار می‌دهند. پرسش «چه می‌شد اگر آلمان نازی اولین کشوری بود که به Read More

جولای 19, 2026

گلایه از تاریخ یا از خودمان/ مهدی استعدادی شاد

برای آن که گلایه را همچون نکتۀ غامض و بغرنج بفهمیم، چون شکایتی است که گاهی مقصود و منظور اصلی خود را پوشیده می‌دارد، غزلی از حافظ یکی از درخشان‌ترین متن‌ها در شعر کلاسیک فارسی است؛ با سرآغاز زیر:”یاری اندر کس نمی‌بینیم، یاران را چه شد؟”. غزل شماره ۱۶۹ در نسخۀ تصحیح غنی و قزوینی، Read More

جولای 17, 2026

ده سال پس از کودتایی که اردوغان آن را «هدیه‌ای از سوی خدا» خواند؛ اردوغان ترکیه را به کجا برد؟ – امره شاهین

نظام جدید، کنترل اردوغان بر دستگاه قضایی را به‌طور چشمگیری افزایش داد. او اکنون می‌تواند شش نفر از سیزده عضو شورای قضات و دادستان‌ها (HSK) را مستقیماً منصوب کند. هفت عضو دیگر را پارلمانی برمی‌گزیند که بخش عمده اختیاراتش از میان رفته و در آن نیز

جولای 16, 2026

«عصر شگفت‌آور: گفت‌وگوهای واتسلاو هاول و آدام میشنیک» برگردان: علی‌محمد طباطبایی

فصلی از کتاب «عصر شگفت‌آور»: گفتگوهای واتسلاو هاول و آدام میشنیک / بخش سوم: میشنیک: کمونیسم ایدئولوژی‌ای بود که به شکلی فوق‌العاده ساده و با کلماتی ابتدایی می‌توانست پیچیدگی‌های جهان را برای هر آدم نادانی توضیح دهد. کافی بود چند فرمول را بلد باشی تا از افلاطون، هایدگر یا دکارت داناتر به نظر برسی. اما Read More

جولای 15, 2026

برای جهانی آماده شوید که بر پایه ائتلاف‌های موردی اداره می‌شود

نه چندجانبه‌گرایی آرمان‌گرایانه کارآمد است و نه واقع‌گرایی سرد قدرت؛ مارک کارنی و الکساندر استاب راه سومی پیشنهاد می‌کنند. نشریه اکونومیست در شماره تازه خود یادداشتی به قلم رهبران کانادا و فنلاند منتشر کرده است که مدعایش فروپاشی نظم جهانی

جولای 15, 2026

به مناسبت ۱۴ ژوئیه؛ از سلطنت مطلقه تا جمهوری، گذارهای بزرگ انقلاب فرانسه – ف. ‌دوردانی

به مناسبت ۱۴ ژوئیه، روز ملی فرانسه، نگاهی انداخته‌ام به یکی از مهم‌ترین مقاطع انقلاب کبیر فرانسه. از آنجا که مورخ نيستم و قصد نگارش متنی تاریخی نداشتم، مبنای این نوشته را دفتر ویژه‌ای قرار دادم که روزنامه اومانیته به مناسبت دویست‌وسی‌امین سال برپایی

جولای 14, 2026

«امپراتور دور است» چین در دورهٔ سلسلهٔ مینگ متون فراوانی برای ما به یادگار گذاشته، اما همین متون زندگی اکثریت قاطع مردمانش را از دید ما پنهان می‌کنند.

نوشتهٔ کریگ کلوناس، استاد بازنشستهٔ تاریخ هنر در کالج ترینیتی، دانشگاه آکسفورد: هر مورخی می‌داند که بخش اعظم گذشته برای ما از دست رفته است. ما به‌سادگی نمی‌دانیم بیشتر مردمانِ گذشته چه می‌اندیشیدند یا چه می‌کردند، و نامشان را هم نمی‌دانیم.

جولای 11, 2026

دستگاه تفتیش عقاید چرا و چگونه به وجود آمد؟ ارنا پاریس و مریلین پاول

برپایی دستگاه تفتیش عقاید (انکیزیسیون) در اسپانیا و اقدامات هولنا ک آن، از جمله اعدام بیگناهان و اخراج یهودیان ،نقش تعیینکنندهای در نابودی» همزیستی مسالمتآمیز« بین پیروان ادیان گونا گون داشت. مریلین پاول ،در برنامهی رادیویی »ایدهها،« با ارنا

جولای 9, 2026

گاردين: چرا ترامپ به «کمونیست‌ها» حمله می‌کند؟

با ناکامی در اقتصاد، سیاست خارجی و مهاجرت، رئیس‌جمهور آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای به دنبال دستاویزی تازه می‌گردد. ترامپ دیگر برگ برنده‌ای برای استفاده در انتخابات میان‌دوره‌ای ندارد؛ به همین دلیل بار دیگر از «خطر کمونیسم» سخن می‌گوید.

جولای 9, 2026

آيا ملت‌ها، تاریخی‌اند یا مدرن؟ یوسف عزیزی بنی‌طرف

در عرصه مطالعات مردم‌شناسی و هویت‌های اتنیکی دو نظریه “مدرن بودن” پدیده ملت‌ها و “تاریخی بودن” وجود دارند که بانیان آنها در این زمینه باهم اختلاف نظر دارند. برخی از دانشمندان و نظریه‌پردازان معتقدند که “ملت” یک مفهوم مدرن و زاده مناسبت‌های نوین

جولای 9, 2026

ترمز اضطراری تاریخ را باید کشید؛ ژیژک درباره هوش مصنوعی، تکنوفئودالیسم و بحران سرمایه‌داری دیجیتال – ترجمه‌ی: بابک احمدی

سه چالش بزرگ زمانه ما بحران اقلیمی، بحران هوش مصنوعی و جنگ هستند. هر کس این را درک کند و درباره آن هشدار دهد، فوراً هدف حمله تکنوفئودال‌ها قرار می‌گیرد. پیتر تیل کسانی را که هشدار می‌دهند «لشکریان دجال» می‌خواند. چه طنز تلخی! زیرا حقیقت

جولای 8, 2026

۲۵۰ سال آمریکا: از کمونیسم‌هراسی ترامپ تا قهرمانانی که هیولا دیده می‌شوند

سالگرد ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا به صحنه‌ای برای جنگ بر سر حافظه تاریخی این کشور تبدیل شده است. ترامپ این مناسبت را به بستری برای احیای گفتمان ضدکمونیستی و تعریف دوباره «دشمن داخلی» بدل کرده است. در برابر آن، روایت‌های انتقادی،

جولای 4, 2026

ستّاره فرمانفرمائیان، پایه‌گذار مددکاری اجتماعی در ایران پرویز نیکنام

خب خانم، مطابق اتهام هفتم شما، آن‌ها [دانشجویان] مدعی شده‌اند که شخص شما مسئول مرگ ۵هزار نوزاد… [هستید]. فریاد زدم: چطور چنین مزخرفاتی گفته‌اند؟… مدرکی دارند؟ آنگاه بازجو به کاغذی که در دست داشت رجوع کرد و خلاصه‌ی آن را خواند:

ژوئن 21, 2026