اندیشه ، فلسفه
  • حقوق بشر در آستانه نیکلاس بکلین
    آیا حقوق بشر می‌تواند به‌رغم افول هژمونی جهانی غرب به بقای خود ادامه دهد؟ بی‌شک این پرسش برای حامیان حقوق بشر اگر کفرآمیز نباشد دست‌کم آزارنده است زیرا دقیقاً همان اصولی را نفی می‌کند که حقوق بشر بین‌الملل
  • بن‌سلمان نمی‌‌خواهد “انور سادات” سعودی باشد برگردان: شاهرخ بهزادی
    ژرژ مالبرونو: در عربستان سعودی، عادی‌سازی روابط با اسرائیل دیگر در دستورکار نیست: در آستانه سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، بسیاری از منابع خبری در جهان بر این باورند که تلاش برای عادی سازی روابط بین
  • چرا خلیج فارس باید «فارس» بماند! – داوید پارسیان
    جدال واژگان در میدان ژئوپلیتیک و تحلیل درباره تغییر نامی که فقط واژه نیست، بلکه به یک بهره‌برداری سیاسی و ابزار معامله در تحریف جغرافیای تاریخی تبدیل شده است.
  • حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) منحل شد
    خبرگزاری فیرات، نزدیک به پ‌ک‌ک روز دوشنبه گزارش داد که گروه شبه‌نظامی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک)، که بیش از چهار دهه با دولت ترکیه در جنگ بوده است، تصمیم به انحلال خود و پایان دادن به مبارزه مسلحانه خود گرفته است.
  • بنابراین، سقراط یک فیلسوف است برگردان: علی‌محمد طباطبایی
    گای بنت-هانتر از خود می‌پرسد که آیا پدر فلسفه غرب واقعاً فیلسوف است؟ این مصاحبه خیالی، نقدی بلیغ بر نهاد آکادمیک فلسفه، حرفه‌ای‌سازی بیش‌ازحد، و فراموشی ماهیت گفت‌وگویی و اخلاقی فلسفه است. نه‌تنها از نظر
تاریخ
اقتصاد
  • ۶۶۵‌ هزار‌میلیارد تومان مشکوک‌الوصول
    روز گذشته محمدرضا فرزین، رییس کل بانک مرکزی در یکی از پنل‌های همایش سالانه سیاست‌های پولی و ارزی، تازه‌ترین آمارهای مربوط به وضعیت پولی و بانکی را برای حاضران در نشست تشریح کرد. آیا در میان آمارهای
  • اقتصادایران به دانش مدنی زاده نیاز دارد
    با توجه به اینکه قرار است روز یکشنبه آینده وزیر اقتصادبعدی دولت چهاردهم معرفی شود و با توجه به اینکه تا همین امروز جز سیدعلی مدنی زاده کاندیدای جدی وجود نداشته است برخی نکان را در این باره یاد آور می شویم. 1.
  • فساد در نظام بانکی ایران: ابعاد، دلایل، پیامدها احمد علوی
    مقدمه: به گزارش رسانه‌های ایران، زیان انباشته شبکه بانکی کشور بالغ بر ۵۰۰ هزار میلیاد تومان شده است. این میزان از زیان بنا به تازه ترین آمار همان منابع، تقریبا برابر با سرمایه موجود این شبکه است. امر به یکی از این ابربحران‌های اقتصاد ایران تبدیل شده است. از دلایل مهم این ابربحران فساد ساختاری
  • پاسخ چین به فشار‌های تجاری آمریکا چگونه چین به جنگ تجاری ترامپ واکنش نشان داده است؟
    چین با کسب تجربه نخستین دوره ترامپ، همزمان با تقویت اقتصاد داخلی و کاهش وابستگی به صادرات، به گسترش شبکه‌های تأمین و توسعه روابط با کشور‌های جنوب جهانی پرداخته است. پکن، ضمن ایجاد توازن میان ابزار‌های واکنش کوتاه‌مدت و استراتژی‌های بلندمدت، تلاش می‌کند تا با بهره‌برداری از فرصت‌های ژئوپلیتیکی،

در زمانه‌ای که نومیدانه به سرمایه‌اندوزیِ سیاسی از طریق دیوار کشیدن و نظامی ‌کردنِ مرزها عادت کرده‌ایم مطالعه‌ی کتابی درباره‌ی ماجرای پرهیجانِ فروپاشیِ مرزها تسلی‌بخش است. پیک‌نیک به بازبینیِ رویدادهایی در مجارستان در سال ۱۹۸۹ اختصاص دارد که برچیده شدن بساط قدرت شوروی در اروپای مرکزی را تسریع کرد. به طور خاص، این کتاب، به لطف ارائه‌ی آمیزه‌ای از سرگذشتِ شخصیِ افراد و خاطرات شاهدان عینی، شرایطی را ترسیم می‌کند که در آن اقدام اعتراض‌آمیزِ آرمان‌خواهانه‌ی گروهی از مردم عادی ــ برگزاریِ ضیافتی تابستانی در دشتی نزدیک به مرز اتریش ــ به کاتالیزوری برای انقلاب‌های پرماجرای صلح‌آمیزی تبدیل شد که دوباره این قاره را متحد کرد.

ایده‌ی برپاییِ تجمعی تابستانی نخستین بار به ذهن یک جوانِ انقلابیِ مجارستانی به نام فِرِنتس مزاروش (Ferenc Mészáros) خطور کرد، آن هم در جلسه‌ای که توسط فردی متعلق به دوره و زمانه‌ی بسیار متفاوتی سازمان‌دهی شده بود: اتو فون هابسبورگ، وارث امپراتوریِ منسوخ اتریش‌-مجارستان، که در سال ۱۹۸۹ رئیس سازمان «اتحاد اروپا» بود. در ژوئن ۱۹۸۹ هابسبورگ را به‌عنوان سخنرانِ مهمان به دانشگاهی که جدش بنا نهاده بود دعوت کرده بودند و به همین دلیل او در شهر دِبرِسِن در مجارستان به سر می‌بُرد. هابسبورگ از این فرصت استفاده کرد تا در هنگام صرف شام با گروه‌های زیرزمینیِ مخالف دولتِ کمونیست ارتباط برقرار کند. سر میز شام، مزاروش ایده‌ی برپاییِ تجمعی نزدیک به مرز، مثلاً پیک‌نیکی عصرگاهی، با حضور مجارستانی‌ها و اتریشی‌ها به نشانه‌ی همراهی با روح جدید اروپای واحد، را با «عمو اتو» در میان گذاشت.

ایده‌ی مزاروش ابتدا در فضای عبوس و جدیِ جنبش زیرزمینیِ دموکراسی‌خواهیِ مجارستان پیش‌پاافتاده و بی‌اهمیت شمرده شد، اما در طول تابستان حمایت از آن به‌تدریج افزایش یافت و سرانجام به رویدادی مهم و مهیج در تاریخ اواخر قرن بیستم تبدیل شد. همان‌طور که ماتیو لونگو به‌خوبی در این کتاب نشان می‌دهد، تغییرات بزرگِ ژئوپولیتیک همیشه در هر دو سطح خُرد و کلان رخ می‌دهد. در مارس همان سال، میکلوش نِمِت، رهبر کمونیست مجارستان، در دیدار با میخائیل گورباچف در مسکو، امکان کاهش بازرسی‌های مرزی را مطرح کرده و رهبر شوروی هم گفته بود که با چنین کاری مخالف نیست.

دولتِ نمت برای سنجش میزان پایبندیِ گورباچف به حرفِ خود دست به اقدامات محتاطانه‌ای زد، و ابتدا در ماه مه به‌طور نمادین برق بخشی از حصار الکتریکی در مرز را قطع کرد؛ و بعد از آن برای خاکسپاریِ مجدد ایمره ناگی، که در سال ۱۹۵۶ به علت ایفای نقش در قیام علیه اتحاد جماهیر شوروی توسط روس‌ها اعدام شده بود، مراسمی برگزار کرد. ایده‌ی برگزاریِ این پیک‌نیک در حالی مطرح شد که فضا متأثر از پیامدهای سیاسیِ این دو عملِ تحریک‌آمیز بود. یک سال قبل از آن چنین ایده‌ای خواب و خیالی بیش به نظر نمی‌رسید اما حالا حتی وزرای نمت هم به‌طور ضمنی با آن موافق بودند.

لونگو، استاد آمریکاییِ علوم سیاسی در دانشگاه لایدن در هلند، روایتِ دقیق و جذابی از پشت پرده‌ی این ماجرا ارائه می‌دهد. این کتاب را می‌توان پیش‌درآمدِ مناسبی بر اثر قبلیِ او، سیاستِ مرزها: حاکمیت، امنیت و شهروند پس از ۱۱ سپتامبر، دانست. او در آن کتاب نشان می‌دهد که چطور به بهانه‌ی «جنگ با تروریسم» بساط آزادی‌هایی که به جنگ سرد پایان داد برچیده شد. در هر دو کتاب، لونگو پایه و اساس روایتِ خود را بر قرائتِ دقیقی از بحث‌های پس از جنگ جهانیِ دوم درباره‌ی آزادیِ فردی و جمعی ــ به‌ویژه در آثار هانا آرنت و آیزایا برلین ــ استوار می‌کند و به تأمل درباره‌ی دستاوردها و ازدست‌رفته‌ها می‌پردازد.

در این کتاب او به رویدادهای پیش و پس از سال ۱۹۸۹ می‌نگرد تا رؤیاهای آزادی و پیامدشان در مجارستان و دیگر کشورها را تجزیه و تحلیل کند. او نه تنها با سیاستمدارانِ مهمِ آن دوره ــ برای مثال، نمت که در کلبه‌ای کنار دریاچه‌ی بالاتون در جنوب‌غربیِ بوداپست دوران بازنشستگی‌اش را می‌گذرانَد ــ مصاحبه کرده بلکه پای صحبت سازمان‌دهندگانِ این پیک‌نیک و بسیاری از کسانی نشسته است که این رویداد زندگی‌شان را دگرگون کرد. آدم‌های حزب‌محورِ سالخورده‌ای مثل نمت هیچ‌وقت همه‌ی اسرار را برملا نمی‌کنند، و به همین دلیل نتیجه‌ی بعضی از این مصاحبه‌ها کاملاً رضایت‌بخش نیست اما این کتاب در مجموع موردپژوهیِ جذابی است که نشان می‌دهد کنشگریِ مصممِ محلی چگونه می‌تواند بر دنیا تأثیر بگذارد.

وقتی مزاروش ایده‌ی ضیافت تابستانی را مطرح کرد به هیچ وجه به ذهنش خطور نمی‌کرد که تا روز برگزاری این پیک‌نیک ــ ۱۹ اوت ۱۹۸۹ ــ ده‌ها هزار نفر از اهالیِ آلمان شرقی که به تغییر فضای سیاسی در کشور همسایه‌ پی برده بودند، به این فکر بیفتند که جلوی چشم مأموران اشتازی فرصت را برای گذراندن «تعطیلات» در مجارستان غنیمت بشمرند، به امید آنکه به غرب بگریزند. لونگو قصه‌های بعضی از این زوج‌ها و خانواده‌های جوانِ شجاع را که بر حسب تصادف در اردوگاهی توریستی نزدیک به محل برگزاریِ پیک‌نیک در سوپرون بودند به شیوه‌ی دلنشینی بازگو می‌کند. علاوه بر این، او روایتِ مرزبانانی را ارائه می‌کند که به آنها دستور داده شده بود که از سخت‌گیری بکاهند تا چند تن از مقام‌های اتریشیِ عازم پیک‌نیک بتوانند بدون دردسر از مرز بگذرند؛ اما در عوض این نگهبانان با صدها زن و مرد و کودکِ اهل آلمان شرقی مواجه شدند که می‌خواستند به هر قیمتِ ممکن به سوی آزادی فرار کنند.

در آن لحظاتِ پرآشوب، بارِ تصمیم‌گیری ــ شلیک کردن یا نکردن ــ بر دوش مردی به اسم آرپاد بِلّا افتاد که همچنان در روستایی نزدیک به سوپرون زندگی می‌کند. او افسر فرمانده در آن پستِ بازرسی بود، همان جایی که عده‌ی زیادی در روز برگزاریِ پیک‌نیک از مرز گذشتند. پس از این‌همه سال، او هنوز طوری درباره‌ی آن روزِ پرماجرا حرف می‌زند که گویی همین دیروز بود که با خودداری از صدور دستور شلیک به مردم، ناخواسته به یک قهرمان تبدیل شد. تنها سه ماه پس از آن که او اجازه داد که تعداد زیادی از مردم از مرز بگذرند دیوار برلین سقوط کرد.

لونگو فصل‌های پایانیِ کتاب را به اتفاقاتِ بعدی اختصاص می‌دهد و به وضعیتِ کنونیِ مجارستان می‌پردازد. هرچند حجم کتاب اجازه نمی‌دهد که او به همه‌ی شکاف‌های موجود میان رؤیاها و واقعیت اشاره کند اما به‌طور معناداری بر یکی از رویدادهای غیرمنتظره‌ی مهم تاریخ معاصر تأکید می‌کند. یکی از معترضانِ حاضر در آن پیک‌نیک، شورشیِ جوانی بود که صریحاً از لزوم خروج فوریِ نیروهای شوروی، گشوده شدن همه‌ی مرزها و انتخاباتِ آزاد و منصفانه سخن می‌گفت. آن معترضِ جوان ویکتور اوربان بود، رئیس‌جمهورِ خودکامه‌ی کنونیِ مجارستان که صدها کیلومتر سیم خاردار دورتادور جنوب کشورش کشیده است و تهدید می‌کند که تصمیم اتحادیه‌ی اروپا مبنی بر کمک به اوکراین برای به عقب راندنِ روسیه‌ی متجاوز را وتو خواهد کرد.

آزادی ناپایدار است؛ لازم نیست که نویسنده به ما یادآوری کند که امروز، سه دهه‌ بعد از پیک‌نیک «اتحاد اروپا»، اوربان از مراسم سالگرد همان پیک‌نیک برای پیشبرد اهداف سرکوبگرانه استفاده می‌کند.

برگردان: عرفان ثابتی

print
مقالات
  • ایرانیان غصه دارند
    اندازه‌گیری به مثابه مهم‌ترین معیار برای مقایسه هر پدیده‌ای در جهان مادی هر روز با توجه به پیشرفت تکنولوژی و نیز گسترش ارتباطات و عبور از روزمره‌ها سهم قابل‌اعتنایی در زندگی و کسب‌وکار ملی و نیز فردی به دست آورده است.
  • سرنوشت محتوم اپوزسیون دلبسته به بیگانه ناصر دانشفر
    گمان نگارنده آن است که در طول تاریخ سرزمین ما هیچ حزبی جز حزب توده وجود خارجی نداشته است. آری چه احزاب شکل گرفته در دوران پیش از انقلاب چون ایران نوین و رستاخیز و چه احزاب ثبت شده در نظام‌مقدس به مانند
  • «ترکیه ملک مردان نیست»: پاسخ زنان به پروژه‌ی اسلامی‌سازی اردوغان نعیمه دوستدار
    از زمان به قدرت رسیدن رجب طیب اردوغان در سال ۲۰۰۲، روندی پیوسته و نظام‌مند برای تضعیف حقوق زنان در ترکیه آغاز شد. این روند در کنار تلاش‌ برای اسلامی‌کردن جامعه، به‌ویژه از طریق ترویج ارزش‌های
  • انتظار ایران از مذاکرات – فرخ نگهدار
    پرسش عموم ایرانیان این روزها این است که سرنوشت مذاکراتِ ایران و امریکا چه می شود؟ آیا اراده ای در دو کشور هست که ترس از جنگ، از تداوم تحریم و تهدید عبور کنیم و از راه صلح پایدار به توسعه پایدار دست یابیم؟
  • صد سال پیش فیزیک کوانتومی پای به جهان گذاشت برگردان علی‌محمد طباطبایی
    بخش اول: تاریخ علم کوانتوم در تازه‌ترین شماره هفته‌نامه اشپیگل: یک صد سال پیش از این، گروهی از جوانان بیست‌وچندساله، جهان‌بینی علمی را به لرزه درآوردند. آن‌ها نشان دادند که در دنیای اتم‌ها، دیگر نمی‌توان به عقل
سکولاریسم و لائیسیته
  • با دکتر نوذری – تفاوت سکولاریسم با لائیسیته
    درود بر شما افشین گرامی و بینندگان گرامی شما خوشحال هستم که در خدمتتون هستم. خوشحالیم که شما دعوت یعنی سپاسگزارم از اینکه دعوت برنامه رو پذیرفت قتتونو با ما دادین. ما می‌خواستیم راجع به موضوع سکولاریسم و لائیسیته تفاوتشون خیلی گیج کننده است. سر جفتشو میگن خب دین از سیاست جداست و ما قبلاً تو
  • لائیسیته به زبان ساده – کامران مهرپور
    پیشگفتار: لائیسیته همراه با فلسفه انسان گرایی به عنوان پایه اساسی‌ همبستگی‌ اپوزیسیون، می تواند هم برای براندازی حکومت اسلامی در ایران و هم برای ساختن سیستم جدید سیاسی مورد بهره برداری قرار گیرد. لائیسیته جدایی «نهاد دین» از «نهاد حکومتی» است. بدین وسیله هم حکومت می تواند جایگاه خاص و مورد اعتماد و
  • اعلام رهبری دوران گذار با تکیه به قدرت های خارجی منافی آزادی و حاکمیت ملی ایرانیان است
    با انتخاب مجدد دونالد ترامپ به عنوان رئيس جمهور آمریکا و سرکارآمدن دولت وی، سرنگونی رژيم مستبد بشار اسد و تضعیف نيروهای نیابتی جمهوری اسلامی ایران در غزه و لبنان و ضعیف تر شدن جمهوری اسلامی، تلاش طرفداران سلطنت و سازمان مجاهدین خلق ايران که مشوق مداخله خارجی در امور داخلی سیاسی ایران بوده و خواهان
  • نه به تخریب، آری به همبستگی-ی. صفایی
    مردم ایران امروز با نبردی برای آزادی میهن دست و پنجه نرم می‌کنند که با مبارزات سال‌های پیش بسیار متفاوت است. هوشیاری، دقت عمل، و خالی نکردن میدان‌های نبرد، از جمله ویژگی‌هایی هستند که آنها را به پیش می‌برند تا بساط دروغ، چاپلوسی، شیادی و وطن‌فروشی بخشی از هموطنان خود را رسوا و افشا کرده و به دست
Visitor
0197717
Visit Today : 711
Visit Yesterday : 726