ارتش سودان اعلام کرد نیروهایش از آخرین پایگاه خود در شهر «الفاشر» در دارفور عقبنشینی کردهاند. این تصمیم تنها یک روز پس از آن اتخاذ شد که نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) کنترل پایگاه اصلی ارتش در شهر را بهدست گرفتند و پیروزی خود را اعلام کردند. با خروج ارتش از الفاشر، اکنون بیش از ۲۵۰ هزار غیرنظامی – که نیمی از آنها کودک هستند – زیر کنترل کامل RSF قرار گرفتهاند. سازمانهای امدادی از هرجومرج گسترده، کشتار، بازداشتهای خودسرانه و حمله به مراکز درمانی در شهر خبر دادهاند.
عبدالفتاح البرهان، فرمانده ارتش، در بیانیهای گفت عقبنشینی با هدف جلوگیری از خونریزی بیشتر و تخریب کامل شهر انجام گرفته است. او RSF را به «کشتار سیستماتیک غیرنظامیان» متهم کرد و هشدار داد: «برای آنچه بر مردم ما در الفاشر گذشته انتقام خواهیم گرفت و عاملان جنایت را پاسخگو میکنیم.»
سقوط الفاشر نگرانیها را درباره تجزیه دوباره سودان افزایش داده است؛ کشوری که پس از جدایی سودان جنوبی در سال ۲۰۱۱ همچنان گرفتار خشونت است. جنگ کنونی از آوریل ۲۰۲۳ و در پی اختلاف میان فرماندهی ارتش و RSF آغاز شد و تاکنون دهها هزار کشته و بیش از ۱۲ میلیون آواره برجای گذاشته است.
تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، جشن نیروهای RSF در داخل پایگاه ارتش و نیز صحنههایی از ضربوجرح، تیراندازی به مردم در حال فرار و بازداشت گسترده شهروندان را نشان میدهد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، این تحولات را «تشدید وحشتناک بحران» توصیف کرد و گفت سطح رنج مردم سودان «غیرقابل تحمل» است. دفتر حقوق بشر سازمان ملل از «اعدامهای میدانی» غیرنظامیان در تلاش برای فرار از حملات RSF خبر داد و اعلام کرد شواهدی از انگیزههای قومی در بخشی از این کشتارها دیده میشود. فولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر، هشدار داد که خطر «نقضهای گسترده و خشونتهای مبتنی بر قومیت» در الفاشر روزبهروز بیشتر میشود.
شبکه پزشکان سودان حمله RSF به الفاشر را «کشتار فجیع» نامید و اعلام کرد دهها تن کشته شدهاند. به گفته این شبکه، RSF در بیمارستانها و مراکز درمانی شهر دست به غارت زده و آنچه از زیرساختهای بهداشتی باقی مانده بود را تخریب کرده است. «شبکه حقوق بشر دارفور» نیز از بازداشت بیش از هزار غیرنظامی توسط RSF خبر داد و نسبت به وقوع «جنایات جنگی» هشدار داد. اتحادیه روزنامهنگاران سودان اعلام کرد یکی از معدود خبرنگاران باقیمانده در شهر نیز بازداشت شده است.
اتحادیه پزشکان سودان اقدامات RSF در الفاشر را «میدان قتلعام» توصیف کرد و خواستار اعلام این گروه بهعنوان «سازمان تروریستی» شد. نروژ رفیو کانسل نیز اعلام کرد ارتباط با همکاران محلی در الفاشر قطع شده و «هیچکس در شهر در امان نیست».
پیش از حمله روز یکشنبه، حدود ۲۶۰ هزار نفر در محاصره شهر قرار داشتند. سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرد که تا روز دوشنبه بیش از ۲۶ هزار نفر خانههای خود را ترک کرده و به مناطق روستایی یا شهر طویله پناه بردهاند که ظرفیت رسیدگی به سیل جدید آوارگان را ندارد.
در تحولی جداگانه، RSF طی حملهای دیگر در شهر «باره» در منطقه کردفان مرکزی، دستکم ۴۷ نفر از جمله ۹ زن را کشت. RSF که ریشه در شبهنظامیان جنجالبرانگیز «جنجوید» دارد، پیشتر نیز در درگیریهای دارفور در دهه ۲۰۰۰ به ارتکاب خشونتهای گسترده متهم شده بود.
جنگ کنونی سودان که اکنون بزرگترین بحران انسانی جهان نام گرفته، باعث قحطی در بخشهایی از کشور از جمله منطقه الفاشر شده و به گفته سازمان ملل با «کشتارهای قومی، تجاوز جنسی سازمانیافته و نقضهای گسترده حقوق بشر» همراه بوده است. دادگاه کیفری بینالمللی اعلام کرده که تحقیقات درباره احتمال وقوع جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در جریان است.
