ریاض از 27 تا 30 اکتبر جاری میزبان نهمین دوره «فروم آینده سرمایهگذاری» است؛ رویدادی که از چارچوب صرفاً اقتصادی فراتر میرود و به فضایی گسترش مییابد که در آن سیاست با سرمایه و مشارکتهای فرامرزی در صنایع پیشرفته و فناوریهای آینده، تلاقی میکند. این ابتکار که به مقصدی سالانه بدل شده، دیگر فقط سرمایهگذاران را در روند جستوجوی فرصتهای مالی گرد هم نمیآورد، بلکه به سکویی برای گفتوگوهای حیاتی و بازتعریف رابطه میان سرمایه و دیپلماسیِ فعال و چندبعدی در جهانی در حال دگرگونی تبدیل شده است؛ جهانی که در آن استانداردهای اثرگذاری از سلاح کلاسیک به هوش مصنوعی، و از قدرت سخت به نفوذ نرمِ مبتنی بر دانش تغییر مییابد—و بهرهگیری از همه این عوامل برای تاثیرگذاری گستردهتر بر کشورها و جوامع، در دستور کار قرار میگیرد.
این «ابتکار» از زمان آغاز به کار در سال 2017، از یک کنفرانس سرمایهگذاری که سعودی از طریق آن میخواست «چشمانداز 2030» خود را به جهان معرفی کند، به میدان تعامل میان سیاستگذاران، رؤسای دولتها، مدیران صندوقهای ثروت ملی، اندیشمندان، کارشناسان و اهل رسانه به میدانی برای بحث درباره مسائل روز و انعقاد معاملات بزرگ تبدیل شده است. طی هشت سال فعالیت آن، حجم سرمایهگذاریها به حدود 200 میلیارد دلار نزدیک شده؛ رقمی که بیانگر میزان اعتماد سرمایهگذاران و گستره مشارکتکنندگان در این «ابتکار» است.
سعودی امروز بیتردید به جذب سرمایههای بیشتر برای مشارکت در ساخت پروژههای عظیم «نئوم»، «قدیه»، «دریای سرخ»، «درعیه» و جز آن علاقمند است؛ اما همزمان به این رویداد بهعنوان نقطه تلاقی نیروهای اثرگذار اقتصادی و سیاسی مینگرد تا با ایجاد همافزایی میان توسعه، دیپلماسی و امنیت، واقعیتی باثباتتر را در خاورمیانه پیریخته و از پیامدهای منفی ناشی از منازعات و جنگها بکاهد.
این دینامیزم، جوهره «چشمانداز2030» را بازمیتاباند؛ نگاهی که به اقتصاد نه صرفاً بهمثابه هدفی توسعهای، بلکه بهعنوان ابزاری حاکمیتی برای تثبیت جایگاه ریاض در صحنه بینالمللی و منطقهای، و نیز ابزاری مهم برای همکاری میان دولتها مینگرد تا به سنگبنای شراکتهای عملی بدل شود که بهجای ستیز، «رقابت مثبت» و تفاهمهای مبتنی بر منافع مشترک را مینشاند.
نهمین دوره «فروم آینده سرمایهگذاری» با شعار «کلید شکوفایی» برگزار میشود و به گفته ریچارد اتیاس، مدیرعامل «فروم»، بیش از بیست رهبر بینالمللی در آن حضور خواهند داشت؛ حضوری که پیامهای خود را بهویژه با همزمانی آغاز اجرای طرح ترامپ برای توقف جنگ در نوار غزه و گفتوگوها درباره مرحله بعدی و روند بازسازی در این مقطع زمانی، به همراه دارد.
در همین چارچوب، «فروم آینده سرمایهگذاری» الگویی عملی از آنچه میتوان آن را «دیپلماسی اقتصادی سعودی» نامید، ارائه میدهد؛ دیپلماسیای که بر بهرهگیری از سرمایه برای ایجاد منافع متقابل و درهمتنیده تکیه دارد، بهگونهای که احتمال درگیری را کاهش دهد و منطق همکاری را جایگزین قطببندیهای تند و فرسایندهای کند که این منطقه طی دههها از آنها رنج برده است.
از این منظر، این «فروم» نه جشن «ثروت» است و نه گردهمایی متشکل از نخبگانی از میان کلان سرمایهداران برای انباشت سودهای بیشتر، بلکه آزمونی برای مدلی نو از «قدرت نرم» بهشمار میآید.
مدلی که نفوذ حقیقی را در توانایی کشورها برای نشاندن طرفهای متفاوت بر سر یک میز میبیند، نه در تحمیل اراده بر آنها؛ و هدفش آن است که همه را به اندیشیدن در باب منافع مشترک و نقاط تلاقی سوق دهد، تا از منازعات حاشیهای و خصومتهایی عبور کنند که دولتها را سالها درگیر و میلیاردها دلار از منابعشان را صرف رویاروییهای بیحاصل کرده، در حالی که همان سرمایهها میتوانست صرف پروژههای توسعه و دستیابی به رفاه اقتصادی و پیشرفت علمی مطمع نظر ملتها شود.
در بُعد داخلی نیز جنبهای مهم وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود: سعودی از رهگذر این مسیر میکوشد نسل جدید جوانان و نیروهای در حال رشد را به دیدار با صاحبان تجربه و اندیشمندان سوق دهد تا از تجارب گوناگون بیاموزند و در اجرای پروژههای در دست اجرا، مهارت یابند زیرا تجربه ملتها، هنگامی که نسل جدید در آن تأمل میکند، سرچشمهای برای انگیزه و گشودن چشماندازهای فکری تازه بهشمار میآید و این همان چیزی است که ریاض در پی تحقق آن است.
منبع: روزنامه النهار