Category: اندیشه مدرن و فلسفه

اهمیت گفتمان از «تاج‌زاده تا شاهزاده» آرش پژوهنده

چرا نظریه راهبردی “گفتمان ملی، از تاج‌زاده تا شاهزاده” مهم است؟ گفتگوی آقایان مهدی نصیری و دکتر زیباکلام یک بار دیگر بحث تقابل یا تعامل طیف‌های متنوع و گوناگون سیاسی از اصلاح‌طلب گرفته تا مشروطه خواه را پیش روی ما قرار داده است. عنوان “از تاج‌زاده تا شاهزاده” به قدری پرسش برانگیز است که عده‌ای را بی‌مهابا به طرد و رد هر گونه امکان تعامل و گفتگو میان دو طیف اصلاح‌طلب و برانداز……ادامه مطلب

دلایل خروج گسترده سرمایه و کوچ کارآفرینان از کشور

محمود نجفی عرب، رئیس اتاق تهران، در مراسم افتتاحیه سمینار یک‌روزه «مهاجرت و آثار آن بر کسب‌وکارها» که توسط معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق تهران برگزار می‌شود، از دغدغه موج گسترده تمایل به مهاجرت بین کارآفرینان و مدیران اقتصادی که با خروج سرمایه در زمانی که اقتصاد نیازمند جذب سرمایه است، همراه شده، سخن گفت. سمینار «مهاجرت و آثار آن بر کسب‌وکارها» با حضور دستیار اجتماعی ……ادامه مطلب

درباره فروپاشی ائتلاف چراغ راهنمایی در آلمان

کم‌کم باید خلاقیت کریستین لیندنر ته کشیده باشد. رئیس حزب دموکرات آزاد آلمان (FDP) بارها و بارها شرکای ائتلافی خود را تحریک کرده و توافقات قبلی را زیر سوال برده است، تا حدی که احتمالاً ناامیدانه از خود پرسیده که چگونه می‌تواند صدراعظم را به واکنش وادارد. اینکه اولاف شولتز در این چهارشنبه تاریخی بالاخره واکنش نشان داد و لیندنر را از دولت اخراج کرد، تنها به دلیل رفتار نفوذی وزیر دارایی نبود. ……ادامه مطلب

انقلاب کوبا: همبستگی دیگر صرفا مساله ای انترناسیونالیستی نیست، یک ضرورت انسانی فوری است

هم‌زمان با برگزاری نوزدهمین دیدارهای اروپایی همبستگی با کوبا در ۲۳ و ۲۴ نوامبر در پاریس، روزنامه اومانیته این مقاله را در حمایت از کمپین کمک به بزرگ‌ترین جزیره آنتیل منتشر کرده است. این مقاله توسط شالروت بالاوین و ژرمی باچی، مسئولین کمپین همبستگی با کوبا در حزب کمونیست فرانسه نوشته شده و در آن تاکید می شود: اکنون همبستگی دیگر صرفاً مسئله‌ای مربوط به انترناسیونالیسم نیست، بلکه به یک ضرورت انسانی فوری تبدیل شده است.……ادامه مطلب

بازنمایی نظام پدرسالار در دو مستند از جامعه معاصر ایران (بخش یکم) آناهیتا ناهید، نگار رضیانی

گفتگو در مه و آمپاس دو فیلم مستندند که هر دو کشمکش یک زن با اطرافیانِ خود را به تصویر می‌کشند تا به وضعیتی که از دید خودشان مطلوب است دست یابند. این دو فیلم که به فاصله ۲۰ سال از هم و در دو محیط کاملا متفاوت در ایران، ساخته شده‌اند چنان شباهت‌هایی از ساختار روابط قدرت را نشان می‌دهند که گویا عناصر موجود در هر دو بر اساس فرمول واحدی، عامدانه شکل داده شده‌اند. اولی در روستای……ادامه مطلب

روزگار مبارزه و آزادی فرهنگی: گفت‌وگویی با الیاس خوری الیاس خوری ــ ایلان پاپه

الیاس خوری رمان‌نویس پرآوازه‌ی لبنانی و متفکر و نویسنده‌ای بود که دغدغه‌‌ی سیاست لبنان و فلسطین را داشت. او در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳، در سن ۷۶ سالگی، درگذشت. ایلان پاپه دانشمند علوم سیاسیِ اسرائیلی و نویسنده، حامی برجسته‌ی آرمان فلسطین و منتقد سرسخت اسرائیل است. این متن برگرفته از گفتگویی انتشارنیافته بین ایلان پاپه و الیاس خوری است که در ۱۷ فوریه‌‌ی ۲۰۲۲ انجام گرفته است. ……ادامه مطلب

بی‌تفاوتی جمعی یعنی چه؟ نابرابری و نئولیبرالیسم چه تاثیری بر آن دارد؟ – راحله طارانی، ترجمه: مسعود امیدی

بی‌تفاوتی توده‌ای یک موضوع چند وجهی است که عمیقاً در نظام سرمایه‌داری و به‌ویژه نئولیبرالیسم ریشه دارد و در نتیجه عوامل روانی، اجتماعی و اقتصادی تشدید می‌شود. برای مقابله‌ی مؤثر با بی‌تفاوتی که انسانیت جمعی ما را……ادامه مطلب

چرخش به راست در اروپا؛ آیا تاریخ به نفع پوپولیست‌ها جریان دارد؟

بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در ایالات متحده، موج جدیدی از امیدواری و انگیزه را در میان ملی‌گرایان و پوپولیست‌های اروپایی ایجاد کرده است. این جریان‌های راست‌گرای اروپایی که به ایده‌های ضد جهانی‌گرایی، ضد مهاجرت و حمایت از اسرائیل و ارزش‌های سنتی گرایش دارند، به تقابل با اصول بیداری و عدالت‌خواهانه جدید نیز روی آورده‌اند. هرچند روابط ترامپ و پوپولیست‌های اروپا بر اساس منافع مشترک ……ادامه مطلب

سرزمین ناشناخته الیف شفق

تصور کنید که در قطاری هستید که با سرعتی سرسام‌آور در حرکت است. منظره‌ای که از پنجره می‌بینید پشتِ سرِ هم عوض می‌شود، بی‌آنکه فرصتی برای هضم این تجربه داشته باشید. من و شما و دیگر همسفرانمان همگی سرگرم عبور از قلمروهایی ناشناخته‌ایم. مقصد نامعلوم است: دنیای قدیمی دیگر وجود ندارد و همگی به سرزمینی ناشناخته وارد شده‌ایم. ما در روزگاری عجیب، و از آن مهم‌تر، در زمانه‌ای ……ادامه مطلب

آیا راه حل در بازگشت به مدرنیته است؟ هوشنگ کوبان

پرسش این نوشته مربوط به حقانیت یا بلاموضوع بودن بحث قطبیت بین سنت و مدرنیته در دوران معاصر است: آیا پیش بردن چنین بحثی امروز که اروپا به مثابه‌ی مهد مدرنیته، به سرعت از دستاوردهای آن دور می‌شود، راه به جایی خواهد برد؟   به عبارت دیگر آیا زمان دیری برای مطرح کردن این بحث نیست؟ به یاد بیاوریم اهداف مدرنیته چه بود. لااقل آن اهدافی که کمابیش مورد تایید همه‌ی فعالان مدنی است: آنها را این طور می‌توان خلاصه کرد:  ……ادامه مطلب

دلایل شکست هریس؛ نامزد ضعیف یا محکوم به شکست؟ کورتنی سوبرامانیان / بی‌بی‌سی

نزدیک به یک ماه پیش، کامالا هریس در مصاحبه‌ای دوستانه با هدف معرفی خود به آمریکایی‌هایی که می‌خواستند درباره او بیشتر بدانند، در برنامه دیدگاه شبکه ای‌بی‌سی شرکت کرد. اما این نشست به سرعت تحت‌الشعاع پاسخش به این سوال قرار گرفت که او چه کاری متفاوت از جو بایدن، رئیس جمهور فعلی انجام خواهد داد. جواب این بود: «هیچ چیزی به ذهنم خطور نمی‌کند.» پاسخ هریس مبنای تندباد حملات……ادامه مطلب

بندهای حبسِ نابهنجاری‌ها در تخت‌های روان‌درمانی زهره روحی

آنچه «فوکو» را در عصر حاضر، در مقام اندیشمندِ پسامدرن (مدرنیتۀ متأخر و انتقادی) مهم، و روش اندیشه‌اش را آموزنده و به ‌یادماندنی می‌سازد، پی‌جویی‌هایش از «ابزار»هاست: ابزارهایی تحلیلی و ادراکی، جهت رمزگشایی و امکان تبیین تاکتیک‌ها (ی انتقادی از متن و چیزها)؛ خواه در جهت رسوا کردن قدرت و یا استیلاهای نهفته در «مجموعه واژگانِ» ایدئولوژی‌های سرکوب‌گر باشد و یا برعکسِ آن؛ یعنی برساختن ……ادامه مطلب

ايلان ماسک و دولت ترامپ: اتحاد میلیاردر‌ها در عرصه سیاسی

ماسک تنها فرد ثروتمندی نبود که پس از پیروزی ترامپ سود برد. دیگر برندگان این اتفاق شامل سرمایه‌گذاران در زندان‌های خصوصی، ارز‌های دیجیتال و تولیدکنندگان انرژی هسته‌ای بودند. این سرمایه‌گذاری‌ها با فرض این صورت گرفت که سیاست‌های ترامپ تقاضا برای این صنایع را افزایش خواهد داد. اما ماه عسل ترامپ و ماسک چقدر دوام خواهد آمورد………ادامه مطلب

چرخش استراتژیک عربستان و امارات به سوی تعامل با ایران

اما در سال‌های اخیر، دو قدرت بزرگ خلیج فارس یعنی عربستان سعودی و امارات متحده عربی، مسیری متفاوت در پیش گرفته‌اند و اکنون به تعامل و گفتگو با ایران تمایل نشان می‌دهند. این تغییر رویکرد به‌ویژه پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و افزایش تنش‌ها میان آمریکا و ایران، بیشتر نمایان شده است. این تحولات، تلاش‌های ریاض و ابوظبی برای حفظ بی‌طرفی و دور ماندن از مناقشات داغ منطقه‌ای را بیش از پیش تقویت کرده است.……ادامه مطلب

انسان‌شناسی و ترجمه ناصر فکوهی

هر‌چند ترجمه در میان اشکال ارتباط و تبادل اندیشه میان انسان‌ها یکی از قدیمی‌ترین آنهاست، اما چه در مقایسه با زبان ملفوظ گسترده که عمر آن به ۵۰ تا ۲۵۰ هزار سال پیش می‌رسد و چه در مقایسه با زبان در عام‌ترین معنای آن (یعنی ترکیبی از زبان ملفوظ محدود و زبان کالبدی) که عمر آن لااقل به دوران «انسان‌های ماهر» (هومو هابیلیس‌ها) یعنی حدود چهار میلیون سال پیش می‌رسد، باید آن را سازکاری بسیار……ادامه مطلب

مهمانان خانه‌ی هاینریش بل: از سولژنیتسین تا هوشنگ گلشیری هرمز دیّار

هاینریش تئودور بُل در دروان امپراتوری ویلهلم دوم به دنیا آمد؛ در جمهوری وایمار بزرگ شد؛ نوجوانی‌اش در سایه‌ی فاشیسم سپری گشت؛ جوانی‌اش مقارن با جنگ جهانی دوم بود و پیش از سی‌ودو سالگی تأسیس جمهوری فدرال ……ادامه مطلب

پیشرفت جهان عموما از طریق بخش خصوصی بوده محمود سریع‌القلم

اگر شاقول را آلمان و ژاپن در نظر بگیریم، اکثریت جوامع در کره زمین نه حکومت دارند و نه دولت. دولت (Government) به معنای قوه‌مجریه است و حکومت (state) به مثابه سه قوه و مجموعه نهادهای امنیتی، نظامی و تبلیغاتی. هرچند نوع رابطه میان حکومت‌ها و عامه مردم، مدل‌های گوناگونی را در بر می‌گیرد اما کارآمدترین رابطه را می‌توان در آلمان یا ژاپن به صورت «قرارداد اجتماعی» (Social contract) ملاحظه کرد.……ادامه مطلب

ابطال انتخابات هیات مدیره کانون وکلای مرکز سي‌وسومين دوره انتخابات هيات‌مديره كانون وكلاي مركز از سوي دادگاه عالي انتظامي قضات باطل شد

اعتماد – مهدي بيك اوغلي: ظهر روز گذشته بود كه خبر ابطال سي‌وسومين دوره انتخابات هيات‌ مديره كانون وكلاي مركز از سوي دادگاه عالي انتظامي قضات ابتدا در محافل حقوقي و پس از آن در فضاي رسانه‌اي كشور منعكس شد. انتخاباتي كه در 19مهرماه با مشاركت دامنه وسيعي……ادامه مطلب

در نقد اصلاح‌گریِ بوروکراتیک مصطفی تاجزاده

طرح بحث: می‌گویند: «از دولت وفاق نباید به اندازه دولت اصلاحات انتظار تغییر به سود ملت داشت» چرا که: 1. پایگاه مردمی دو رییس‌جمهور یکسان نیست؛ خاتمی ۵۷ درصد و پزشکیان ۲۷ درصد آرای واجدان شرایط را کسب کردند. 2. رهبر اکنون تقریباً در تمام زمینه‌ها دخالت می‌کند و اقتدار و استقلال چندانی برای قوا به‌ویژه قوه مجریه باقی نگذاشته است. 3. مجلس ششم با اکثریت قدرتمند حامی خاتمی بود اما در مجلس……ادامه مطلب

موانع و‌ راهکارهای گذار به دموکراسی در ایران مهدی محمودیان

در علوم سیاسی، وقتی از «ساختار» در نظام سیاسی صحبت می‌کنیم، به مجموعه‌ای از نهادها، قوانین، اصول و ترتیبات رسمی و غیررسمی اشاره می‌شود که در مجموع، نحوه عملکرد و سازماندهی قدرت و حکمرانی در یک جامعه را تعیین می‌کنند. ساختار سیاسی شامل مؤلفه‌هایی است که چارچوب تعاملات، تصمیم‌گیری‌ها و فرآیندهای حکومتی را مشخص می‌کند و معمولا در اسناد بنیادین مانند قانون اساسی و قوانین اساسی کشور تجلی می‌یابد.……ادامه مطلب

آنچه باید بزودی انجام شود، (و تا الان هم دیر شده) آزمایش اتمی و اعلام رسمی آن است

احمد نادری نماینده نزدیک به سپاه در مجلس: مدعی شده اند که ایران موشک قاره پیما از شاهرود تست و شلیک کرده؛ این موضوع جدیدی نیست/ آنچه باید بزودی انجام شود، (و تا الان هم دیر شده) آزمایش اتمی و اعلام رسمی آن است. احمد نادری در شبکه اجتماعی اکس نوشت:مدعی شده اند که ایران موشک قاره پیما از شاهرود تست و شلیک کرده است. البته این موضوع جدیدی نیست و روال نظامی ما در توسعه ……ادامه مطلب

اکونومیست: به «عصر ترامپ» خوش آمدید!

اکوایران: نشریه اکونومیست در سرمقاله این هفته خود تحلیل می‌کند که بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید می‌تواند تغییرات بسیاری را در جهان ایجاد خواهد کرد. به نوشته اکونومیست، یک پیروزی حیرت انگیز دونالد ترامپ را ……ادامه مطلب

ترامپ در حال آغاز عصر جدیدی است فرانسیس فوکویاما فایننشال تایمز

پیروزی چشمگیر دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در شب سه‌شنبه، به تغییرات عمده‌ای در زمینه‌های مهم سیاست‌گذاری، از مهاجرت گرفته تا اوکراین، منجر خواهد شد. اما اهمیت این انتخابات فراتر از این مسائل خاص……ادامه مطلب

دین و فلسفه ــ هم‌کار، هم‌دست یا دشمن؟ محمود صباحی

پس از بالا رفتن از نردبان، باید نردبان را به دور افکند! ویتگنشتاین: نقدِ سنجیده‌یِ شوپنهاور و سپس نیچه به کانت این است که فلسفه‌یِ او هنوز هم چندان که باید نتوانسته از آن جهانِ دیگری دل بکند که در پسِ پشتِ این جهان قرار دارد. آری، او در نجاتِ اخلاق از نظامِ دینی گامِ بزرگی برداشت و انقلابِ کپرنیکیِ او همین بود اما باز هم با ارجاع دادنِ ارزش‌هایِ اخلاقی به یک امرِ پیشینی دوباره آن‌ها را از ارجاع به خودشان ……ادامه مطلب