آنچه در پی می‌آید سخنرانی دکتر محمود سریع‌القلم استاد دانشگاه بهشتی در دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی این دانشگاه است که در دومین رویداد جامع معدن و صنایع معدنی ایراد شده است. او گفت: در جهانی که زندگی می‌کنیم، شاهد اتفاق مهمی هستیم که جهان، مثلثی از آمریکا، روسیه و چین است، در حالی که ۳۰ سال پیش، جهان دو قطبی بود. سریع‌القلم با بیان اینکه، امروز در جهانی زندگی……ادامه مطلب

پروژه قدسی سازی که از ابتدای انقلاب کلید خورد و در مقاطعی حساس توانست عوام را با خود همراه و آن‌را عادی سازی کند. و در مقاطعی نیز با مقاومت و روگردانی عموم مردم و با روشنگری فعالان دینی و سیاسی و اجتماعی متوقف شد. اینک با افزایش چشمگیر بی‌اعتمادی و نارضایتی عمومی از ناکارآمدی سیاست‌های داخلی و خارجی حاکمیت‌، افزایش فقر و شکاف طبقاتی‌، ریزش سرمایه اجتماعی‌، عدم……ادامه مطلب

انقلاب اسلامی ایران از جنبه‌های مختلف با انقلاب‌های اجتماعی دیگر متفاوت است. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های آن پیامدهای مختلف آن و بازتاب آن در حوزه‌های مختلف در جوامع گوناگون بوده است. یکی از این پیامدها، اثر آن بر آثار علمی و ایجاد نظریه‌های جدید در پدیده تبیین انقلاب است. تا قبل از انقلاب ایران، نظریه‌های انقلاب به سه نسل تقسیم شده بودند که هر نسل نسبت به نسل قبل، از نظریه‌های کامل‌تری……ادامه مطلب

* به مناسبت صدمین سالمرگ فرانتس کافکا فرانتس کافکا در سال ۱۸۸۳ در پراگ متولد شد. او از اقلیت یهودیانِ آلمانی‌زبان بود، و به همین دلیل از همان ابتدا به نوعی غریبه محسوب می‌شد. کافکا همچنین آن‌قدرها مورد پذیرش خانواده‌اش نبود و به‌ویژه تمام عمر از رفتار پدرش که ترجیح می‌داد پسرش به‌جای نویسنده تاجر باشد رنج کشید. او که نمی‌توانست تنها از طریق نویسندگی امرار معاش کند از صبح تا ظهر……ادامه مطلب

عمر چه شتابناک می‌گذرد. به پشتِ سر که می‌نگرم دیر زمانی نیست که دبیران صفحات فرهنگیِ روزنامه‌ی «آیندگان»، مشغول برنامه‌ریزی برای یکی از شماره‌های «آیندگان ادبی» بودند، هوشنگ وزیری گفت مطلب اول را به……ادامه مطلب

«انتخابات» زودرس و داستانی کهنه! ابراهیم رئیسی که مُرد، خامنه‌ای خواهان برگزاری سریع «انتخابات» شد و حکم داد  قصه‌ی نصب جانشین ظرف ۵۰ روز جمع و جور شود. در حالیکه نعش سوخته هنوز بر دوش‌ها می‌چرخید، ۸ تیر……ادامه مطلب

«من در یک چادر سیاه به دنیا آمدم. روز تولدم مادیانی را دور از کره شیری نگاه داشتند تا شیهه بکشد. در آن ایام اجنه و شیاطین از شیهه اسب وحشت داشتند. هنگامی که به دنیا آمدم و معلوم شد که بحمدالله پسرم و دختر……ادامه مطلب

گنجانیدن هم‌زمان و هم‌سطحِ «تضاد طبقاتی»، «تضاد جنسی/جنسیتی»، «تضاد ملی» و «تضاد زیست محیطی»، همه چیز را ختم به خیر خواهد کرد؟ آیا اصرار بر برقراری نسبت میان تضادهای مختلف و ستم‌های برآمده از آنها با «تضاد طبقاتی» به واسطه‌ی منطق عام «استثمار» در زمانه‌ی سرمایه‌دارانه‌ی شیوه‌ی تولید، هر شکلی از طرح استراتژی را محدود و نامقبول می‌کند؟ آیا مسئله‌ی «سوژگی طبقه‌ی کارگر» صرفن ……ادامه مطلب

نظم جهانی به گونه ای شتابان در حال دگر شدن و پوست اندازی است. در جهان دو‌ قطبی و تک ‌قطبی پیشین، قدرت ‌های منطقه‌ای تحت سایه قدرت ‌های بسیار بزرگ فرامنطقه ای، قابلیت شکل ‌گیری نداشتند اما یکی از ویژگی ‌های جهان چند ‌قطبی امروز، ظهور قدرت ‌های منطقه ‌ای است. امروزه غرب آسیا شاهد برآمدن چهار قدرت منطقه ‌ای׳ است ………ادامه مطلب

چکیده  همواره حتی از سوی عراقی‌ها فراموش می‌شود که پیش از سقوط ساسانیان، نبردِ ”قادسیه“ مهمترین رخداد برای فتح عراق بود. چرا که زمینه‌های اصلی عرب و اسلامیزه شدن آن با سرعت بیشتری از شام و مصر رخ داد. به چنین دلایلی عمر بن خطاب عراق را ”الجمجمه العرب“ نامید. ناسیونالیسم ساختگی که ریشه‌های اصلی قلم، هنر، ورزش و سیاستی بود که صدام ضد ”دیگری“ تعرف نشده یعنی ایران……ادامه مطلب

در میان سیاست‌ورزان ایرانی مشهور است وقتی محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۴ و ۱۳۸۸ و در شرایط ویژه سیاسی آن دهه توانست مقام بسیار بزرگ رییس‌جمهوری را به دست آورد بسیاری از هم‌رده‌های او در میان……ادامه مطلب

آوریل، روز پیروزیِ «انقلاب میخک‌ها» را امسال در پرتغال، به مناسبت پنجاهمین سالگردش، باشکوه‌تر جشن گرفتند. این انقلاب در واقع کودتایی نظامی بود، اما بی‌خشونت و بی‌خون‌ریزی که به ۴۸ سال دیکتاتوری پایان داد. با توجه به این نمونه، پرسشی که انگیزه‌ی اصلیِ جستارِ پیش رو را شکل می‌دهد، این است: «آیا می‌توان چنین پیشامدی را در ایرانِ امروز هم شدنی پنداشت؟» از خلال همسانی‌ها یا ناهمسانی‌هایی……ادامه مطلب

با نارضایتی نسل جوان از بایدن و آمدن ترامپ دیر یا زود شاهد خیزش جدیدی خواهیم بود که احتمال دارد در کرانه باختری رخ دهد. این مسئله باعث می‌شود که دولت‌های عربی در شرایط سخت‌تری قرار بگیرند و من چندان تعجب نمی‌کنم اگر در واکنش به این شرایط شاهد کودتاهایی در برخی کشورهای عربی، به‌خصوص دولت‌هایی که بیشتر هوادار اسرائیل یا آمریکا بودند، باشیم که به بی‌ثباتی در خاورمیانه دامن خواهد زد . اعتراض‌های دانشجویان آمریکایی به عملکرد اسرائیل در جنگ غزه و حمایت بی‌قید و شرط آمریکا از اسرائیل در هفته‌های گذشته به یکی از سوژه‌های اصلی رسانه‌ها بدل شده‌است.……ادامه مطلب

انتخابات پیش روی ریاست جمهوری حالت اورژانسی و غیرمنتظره دارد که نظام را در وضعیت جدیدی به لحاظ عدم آمادگی قرار داده ‌است. ویژگی متفاوت این انتخابات نخست، جلو انداختن زمان انتخابات به میزان یازده ماه است و از آن مهم‌تر مرگ ناگهانی رئیس‌جمهور مستقر است که از قرار معلوم بر مبنای تصمیم هسته سخت قدرت، قرار بود چهار سال دیگر نیز رئیس‌جمهور باشد. اما اکنون دیگر ابراهیم رئیسی به تاریخ ……ادامه مطلب

مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری رژیم ایران، در جریان سقوط مشکوک هلیکوپتر، مردم و کارشناسان را درباره تأثیر این مساله بر جانشینی رهبر جمهوری اسلامی به حدس و گمان انداخته است. در جایی که بسیاری تصور می‌کنند شانس مجتبی، پسر دوم خامنه‌ای برای رهبری افزایش یافته است، من معتقدم که موضوع پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. «فرود سخت» رئیسی قطعاً برنامه جانشینی خامنه‌ای را بر ……ادامه مطلب

روز یک‌شنبه۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ قرار بود که تداوم یکی از روزهای ‌خونبار و عاشورایی و کربلایی دهه‌‌ی‌ شصت باشد!‌ و دشمن در خیابان‌ها با گسیل نیروهای پنچ‌گانه، ‌در جنگ خیابانی و سنگر به سنگر با زنان، که به‌ ناگه شاید……ادامه مطلب

در ساعت 3:18 بامداد یک دوشنبه در سال 2015 «لی کوآن یو» بنیانگذار سنگاپور جدید و اولین نخست‌وزیر آن پس از استقلال داخلی این کشور از بریتانیا در سال 1959، در سن 91 سالگی درگذشت. او یکی از مشهورترین رهبران قاره آسیا و جهان در قرن بیستم بود. لی کوآن که ریشه چینی دارد و متولد سال 1923 است، توانست سنگاپور را از جزیره‌ای پر از باتلاق و پشه به یک مرکز مالی و سرمایه‌گذاری جهانی پر از آسمان‌خراش تبدیل کند، تا جایی که درآمد سرانه کشور سه برابر افزایش یافت و در زمره کشورهای دارای کمترین درصد فساد در جهان قرار گرفت.……ادامه مطلب

در میان شهرهای عراق، کربلا و به همراه آن کوفه و نجف جایگاهی ویژه در تاریخ هستی اجتماعی ایران داشته است. اگرچه این شهرها برای کشور عراق، به عنوان شهرهایی که گردشگران مذهبی را هر سال به خود جذب می‌کند، ارزشی اقتصادی دارند، برای ایرانیان اما همیشه مترادف با مرگ بوده‌اند. ایرانیان به این شهرها سفر کرده و می‌کنند تا جنازه‌های مردگان خویش را در آنجا دفن کنند و یا به زیارت قبرهای رهبران……ادامه مطلب

1– کتاب دو جلدی اخیر یورگن هابرماس دربارۀ خوانش وی از تاریخ فلسفه، که شامل ۱۷۸۸ صفحه می‌گردد، به خودی خود می‌تواند احترام برانگیز باشد. زیرا که متفکری متعهد بین هشتاد تا نود سالگی آن را نوشته‌است. البته احترام اولیه مانع آن نمی‌شود که چشم و گوش بسته بدان هوش بسپاریم و از حق خوانش انتقادی آن صرفنظر کنیم. از این منظر، در جلد دوم کتاب یک “پس نوشته” Postskriptum وجود دارد. مطلبی که می‌تواند به عنوان جمع‌بندی اثر خوانده شود. در ادامه تلاش می‌کنم شرحی خلاصه از آن بدست دهم. ……ادامه مطلب

سازمان بین المللی مهاجرت از ۶۸۶ مرگ و ناپدیدشدگی در مرزهای بین ایالات متحده و مکزیک در سال ۲۰۲۲ خبر داده که آن را مرگبارترین راه زمینی در دنیا برای مهاجران می کند. اما، این امر باعث انصراف کسانی که قصد مهاجرت دارند نمی شود. ۲۵۰ هزار تنی که فقط در ماه دسامبر ۲۰۲۳ بخت خود را برای ورود به تگزاس، نیومکزیک، آریزونا و کالیفرنیا آزموده و یک رکورد بجا گذاشته اند.……ادامه مطلب

پیشگفتار: هنگامی که برای نخستین بار دوستانِ پادشاهی‌خواه‌ام متوجه شدند که من خود را «چپ» می‌دانم همان اندازه شگفت‌انگیز و دلسرد شدند که وقتی دوستانِ چپ‌اندیش‌ام فهمیدند که من خواهانِ یک پادشاهی پارلمانی ……ادامه مطلب

سپهر همه‌گانی[1] چیست و کجاست؟ با کانال «پشت عینک دیگران» دو مصاحبه‌ داشتم درباره «سپهر همه‌گانی کجاست؟» از آن‌جا که در یک گفتگو به دشواری می‌توان همه جوانب یک موضوع را شکافت، زیرا پرسش‌های پیاپی سبب می‌شوند تا بسیاری از پاسخ‌ها نیمه بمانند. بنابراین……ادامه مطلب