Category: اندیشه مدرن و فلسفه

بقای ایران فداکاری میطلبد- حسن بهگر

جمهوری اسلامی  چون برآمده از انقلاب بود و  مردم وعده های خمینی را باورکرده بودند،  مشروعیتی داشت و به نحوی از سوی ملت ایران پذیرفته شده بود و همین فلسفهٔ وجودی و رمز دوامش بود. اما  به مرور شاهد بودیم که در اثر طمع ورزی ، انحصارطلبی و فساد،  این مشروعیت از دست رفته و نظام اسلامی تبدیل به حکومتی شده که با ساختار ایران که کشوری است با اقلیت های دینی و قومی، در تضاد است  تا آنجا که در عمل از توجیه تصمیمات و تطابق قوانینش با شرایط روز نیز درمانده. نمونه بارز اینها ربا ، حجاب و ده ها قانون دیگر است که اعتباری جز بر روی کاغذ ندارد.……ادامه مطلب

در نقد نگرش و سیاستی ورشکسته (چپِ همدل با ولی فقیهِ‌ «غرب ستیز»! – بخش دوم) – بهزاد کریمی

بخش اول این نوشتار (*) به نقد دوقطبی‌ نگری در نگرش «جهان چند قطبی» گذشت، حالا باید سراغ استنتاجِ «کارپایهٔ سیاسی برای مرحلهٔ ‌کنونی مبارزه»از نوع رابطه‌ی اقتصاد و سیاست رفت تا دید این نگاه چه سان زیر تاثیر تز «آمریکا ستیزی» و در خدمت به آن، کارش به تبرئه‌ی ولایت و قربانی کردن آزادی و دمکراسی می‌کشد. ……ادامه مطلب

در دفاع از زن خانه‌دار الهه رضوی

فمینیسم ظهور کرد تا آدم‌ها به حقوقِ برابر دست یابند و خواسته‌های خود را آزادانه و فارغ از سنت‌های ریشه‌دوانده‌ی پدرسالاری و مردسالاری دنبال کنند. یکی از این حقوق، حق اشتغال بود که بر اساسِ آن زنان حق دارند تا وارد بازار کار شوند و شغلی داشته باشند و از آن شغل درآمد کسب کنند. بلافاصله این پرسش مطرح شد که اگر زن بیرون از خانه کار کند، چه کسی به امور خانه رسیدگی می‌کند؟ و پاسخ این بود که……ادامه مطلب

آیا گیتی تا ابد وجود خواهد داشت؟ عرفان کسرایی

نظریه‌های کیهان‌شناسی اغلب درباره آغاز گیتی، روند تکامل کیهان و حتی مرگ و فرجام آن صحبت می‌کنند. آیا گیتی تا ابد وجود خواهد داشت؟ یادداشتی از عرفان کسرایی، پژوهشگر دکتری فلسفه کیهان‌شناسی در دانشگاه بن آلمان. آلن لایتمن، فیزیک‌دان آمریکایی، در مقدمه‌ کتاب “گیتی تورمی” آلن گوت می‌نویسد: «هر فرهنگی کیهان‌شناسی خود را دارد. به عبارتی، روایت خود از این موضوع را دارد که عالم چگونه به وجود آمده، از چه چیزی ساخته شده و به کدام سو می‌رود.»……ادامه مطلب

جبار باغچه‌بان، مؤسس کودکستان و مدرسه ناشنوایان پرویز نیکنام

کمی آن‌طرف‌تر از ابن بابویه گورستان هنرمندان و صاحب‌نامان در جنوب تهران، کوچه‌ی تنگ و باریکی است به نام مهدیه. در این کوچه، درِ دولنگه‌ی سفیدرنگِ کوچکی هست که روی آن دو لک‌لک حک شده که منتظر باز شدنِ در ……ادامه مطلب

در نقد نگرش و سیاستی ورشکسته؛ چپِ همدل با ولی فقیهِ‌ «غرب ستیز»! (بخش اول) – بهزاد کریمی

پیشا سخن : نقد حاضر به بازنمایی نگاه و نوع سیاستی اختصاص دارد که معدود و محدوده‌ای از محافل و سایت‌ها‌‌ی منتسب به طیف چپ، سخت دل‌بسته و دل‌مشغو‌ل آنند. موضوع نقد، کیستی این تیپ فکری نیست؛ بلکه و فقط ……ادامه مطلب

لیزا حجار: خشونت خانگی در کشورهای مسلمان؛ چرا دولت‌ها کاری نمی‌کنند؟

اگر زن متأهلی در کشوری مسلمان در معرض خشونت خانگی قرار بگیرد و بخواهد از همسرش شکایت کند یا از او طلاق بگیرد، با دردسرهای زیادی مواجه می‌شود. حکومت‌ها در این کشورها هنوز خشونت خانگی را «جرم‌انگاری» نکرده‌اند و زنان در مواجهه با خشونت از حمایت قانونی برخوردار نیستند. از طرف دیگر، احکامِ شریعت هم بسیاری از حقوق زنان را به رسمیت نمی‌شناسد و اطاعت از مردان را وظیفه‌ی زنان قلمداد می‌کند. ……ادامه مطلب

مفهوم “فرزند خدا” در دو فرهنگ یهودی و یونانی نویسنده: آرمین لنگرودی

جایگاه “پسر خدا” را نه تنها در فرهنگ یونانی، بلکه در منابع یهودی نیز می‌توان یافت. این نام اما در این دو فرهنگ به دو مفهوم کاملاً‌ متفاوت برداشت می‌شد. در برنامهٔ «پرگار بی‌بی‌سی» در اینمورد گفتم، که در زبانهای شرقی رابطهٔ میان مفاهیم، می‌توانست به بگونهٔ روابط انسانی بیان شده و توضیح داده شود. مثال من در اینباره این بود، که در فرهنگ شرقی، یک دروغگو را می‌توان با عنوان «پسر دروغ» (بن الکذب)، ……ادامه مطلب

عملکرد اسرائیل در غزه و اتهام «نسل‌کشی» اکونومیست / برگردان: جمشید خون‌جوش

آیا از اصطلاح «نسل‌کشی» در جنگ اسرائیل و حماس استفاده نادرست می‌شود؟(۱) این روزها پرونده ۸۴ صفحه‌ای که از سوی آفریقای جنوبی به دیوان بین‌المللی قضایی سازمان ملل متحد ارائه شده و در آن اسرائیل متهم به ارتکاب نسل‌کشی فلسطینی‌ها در نوار غزه است، باعث بحث‌های فراوانی میان موافقان و مخالفان این پرونده شده است. موضوع پرونده یک امر حقوقی پیچیده است که می‌باید از سوی ۱۵ ……ادامه مطلب

مهرانگیز دولتشاهی؛ اولین زنی که در ایران سفیر شد پرویز نیکنام

چند هفته قبل، وزارت خارجه به ما دستور داده بود که عکس‌ها را جمع بکنید و یک جای امنی بگذارید چون این‌ها هرجا می‌ریختند، اول کاری که می‌کردند، عکس‌ها را خرد می‌کردند و از بین می‌بردند. دفعه‌ی اول هم که آمده بودند، ……ادامه مطلب

فیلسوفان فاجعه و دیالکتیک شر قربان عباسی

پنج سال بعداز جنگ جهانی اول، در دوران جمهوری وایمار، فلیکس وایل با به ارث بردن ثروتی هنگفت از پدرش هرمان وایل با حمایت دانشگاه فرانکفورت موسسه پژوهش اجتماعی را بنیان می‌نهد که بعدها به مکتب فرانکفورت شهره می‌شود. هر فلسفه‌ای در زمانه‌ای می‌روید و در زمین و زمینه‌ای بالیدن می‌گیرد. جمادی اشاره می‌کند که چگونه فلسفه غرب از زمانی که افلاطون پنبه سوفسطائیان را زد همواره حاشیه‌ستیز و ……ادامه مطلب

سال ۲۰۲۴ برای دونالد ترامپ چگونه خواهد بود؟

مشکل بزرگ در اینجاست: ترامپ چه ببرد و چه ببازد امریکا مطمئنا به نوعی جنون فرو خواهد رفت. پیروزی او در سال ۲۰۱۶ میلادی در برابر هیلاری کلینتون با اعتراضات گسترده مواجه شد و شکست اش در برابر بایدن به شورش رخ داده علیه کنگره در تاریخ ششم ژانویه انجامید.……ادامه مطلب

حرکت‌های اعتراضی: به سود یا زیان گذار به دموکراسی؟ محمدعلی کدیور

این گزارش به مرور منابع پژوهشی مختلف درباره‌ی رابطه‌ی حرکت‌های اعتراضی و گذار به دموکراسی می‌پردازد. رابطه‌ی بین اعتراض و گذار به دموکراسی چیست؟ آیا حرکات اعتراضی به ضرر گذار دموکراتیک هستند؟ آیا در شرایط……ادامه مطلب

یکدستی محال است، اما یک‌ دست هم صدا ندارد نلا ون‌دایک هولی مک‌کَمِن

جنبش‌های اجتماعی به‌عنوان جمع متنوعی از کنشگران هیچ‌وقت موجودیت‌هایی یکدست و یکپارچه نیستند، بلکه همیشه ائتلاف‌هایی هستند بین سازمان‌ها و گروه‌های کوچک‌تر. مثلاً جنبش مدنی سیاهان آمریکا در اوج فعالیت و ……ادامه مطلب

سناریوهای احتمالی در صورت خروج آمریکا از خاورمیانه ولید فارس

در پی حملات مکرر شبه‌نظامیان حشدالشعبی عراق علیه مواضع و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه، پاسخ نیروهای ائتلاف به حملات شبه‌نظامیان نیابتی ایران، خسارات قابل‌ توجهی به آن‌ها وارد کرد. این گروه‌های شبه‌نظامی نیز متعاقبا از بسیج همه‌جانبه در دو سوی مرز عراق و سوریه به‌هدف شکست آمریکایی‌ها و بیرون‌راندن آنها از دو کشور خبر دادند. اگرچه در طول سال‌های اخیر، حوادث مشابه بسیاری در عراق رخ ……ادامه مطلب

هگل-مارکس(-انگلس) و مردمان غیرتاریخی؛ درگیری در موضوعات نژادی- ملی، فروغ اسدپور

متن زیر مقدمه‌ای است بر کتاب مهم رومن روسدولسکی نویسنده ی سوسیالیست اوکراینی: «انگلس و مردمان ”غیرتاریخی”: مسأله ی ملی در انقلاب ۱۸۴۸». این کتاب را نگارنده با محمد عبادی فر مشترکا ترجمه کرده‌ایم باشد که  به زودی منتشر شود. فروغ اسدپور دسامبر ۲۰۲۳

……ادامه مطلب

پرویز ناتل خانلری، خدمتگزار فرهنگ و ادب ایران پرویز نیکنام

«جوانی بر من خوش نگذشته است و امید ندارم که روزگارِ تو بهتر باشد. دورانِ ما عصرِ «ننگ و فساد» است و هنوز نشانه‌ای پیدا نیست از اینکه آینده جز این باشد. آخر سال نکو را از بهارش ‌می‌توان شناخت. سرگذشت من خون دل خوردن و دندان به جگر افشردن بود و ‌می‌ترسم که سرنوشت تو نیز همین باشد. شاید بر من عیب بگیری که چرا دل از وطن برنداشته و ترا به دیاری دیگر نبرده‌ام تا در آنجا با خاطری آسوده‌تر به……ادامه مطلب

سوسیالیستی که لیبرال شد گفت‌وگو با موسی غنی‌نژاد محمد طاهری / هفته‌نامه تجارت فردا

کم پیش می‌آید که از فرانسه سوسیالیست با دانشگاه‌هایی که اساتیدی مثل «سمیر امین»، «سلسو فورتادو» و «شارل بتلهایم» در آن درس می‌دادند و کافه‌هایی که «امه سزر»، «فرانتس فانون»، «لوئی آلتوسر»، «موریس گودلیه» و «سیمون دوبوار» در آن قهوه می‌خوردند، عاشق «فون ویزر»، «بوم باورک»، «فون میزس» و «فون هایک» خارج شوی. موسی غنی‌نژاد که اواخر دهه ۱۹۷۰ تا اواخر دهه ۱۹۸۰ در فرانسه تحصیل ……ادامه مطلب

گذاربه دموکراسی، انقلاب قهر آمیز، براندازی با نیروی بیگانه، کدام سناریو؟ – احمد هاشمی

پیشگفتار :قبل از وارد شدن به جزئیات، تیپولوژی تغییر سیستم در جدول زیر طبقه بندی شده است و برای این مقصود چهار مشخصه که تاثیر تعیین کننده ای درایجاد این تیپ ها را دارند درنظر گرفته شده است. “شروع”، “روند”، ……ادامه مطلب

روایت‌شناسی تزوتان تودوروف مریم گمار

تزوتان تودوروف در سال ۱۹۳۹ در صوفیه بلغارستان متولد شد و در سال ۱۹۶۳ به فرانسه سفر کرد و در آنجا اقامت گزید. او نقش پررنگی در معرفی و ترجمه آثار فرمالیست‌ها به ویژه باختین داشت. تودوروف بیش از سی کتاب و ده‌ها مقاله نوشته و آثارش به ۲۵ زبان ترجمه شده‌است. این فیلسوف و نشانه‌شناس برجسته‌ به دلیل شناخت عمیق از ساختارگرایان روسی ‌در سال ۱۹۶۵ ‌کتابی با عنوان «نظریه ی ادبی» نوشت که پیش‌زمینه تحلیل‌های بعدیش در روایت‌شناسی شد که پانزده سال از عمرش را صرف آن کرد.……ادامه مطلب

چرا هیتلر از هنر مدرن و انتزاعی منزجر بود؟ هیولا چطور زاده شد؛ پسری سرخورده و ناامید در عرصه هنر که تبدیل به دیکتاتوری در عالم سیاست شد!

چرا هیتلر تا این اندازه از هنر انتزاعی و مدرن نفرت داشت؟ به نظر می‌رسد علت نفرت او شخصی بود. هیتلر پیش از آن که یک سیاستمدار باشد یک هنرمند بود، اما نقاشی‌های واقع گرایانه او از ساختمان‌ها و مناظری که کشیده بود توسط نهاد‌های هنری در زمانی که وی نقاشی جوان محسوب می‌شد به نفع سبک‌های انتزاعی مدرن کنار گذاشته شده بودند و یکی از اصلی‌ترین دلایل رد شدن او از سوی آکادمی هنر‌های ……ادامه مطلب

ریشه‌شناسی اصطلاح اسلامی «الله اکبر» تأثیر خداشناسی اسلامی بر معناشناسی عربی: جُستاری برای فهم شعار «الله اکبر» نوشتۀ فولکر پُپ ترجمه: ب. بی‌نیاز (داریوش)

با سپاس از دوست و همکارِ فرهیخته‌ام آرمین لنگرودی که هم پیشگفتار کوتاهی بر این ترجمه نوشته و هم زحمتِ نوشتن زیرنویس‌های توضیحی آن را به عهده گرفت.……ادامه مطلب

ترفند‌های خامنه‌ای در مواجه با بحران‌های نظام م. روغنی

بی‌تردید خامنه‌ای با یکی از دشوارترین ایام ولایت فقیهی خود در ۳۵ سال گذشته دست به گریبان است. بحران مشروعیت در داخل و بحران تنش‌های منطقه‌ای ناشی از رویکرد گروه‌های تروریستی وابسته به سپاه قدس، رهبر خودشیفته جمهوری اسلامی را با چالش‌های بی‌سابقه روبرو ساخته است.……ادامه مطلب

بیست سال بحران فراگیر در راه است

ماتیاس هورکس، آینده‌پژوه سرشناس آلمانی، در جدیدترین اظهار نظر خود، “بحران‌های درهم‌تنیده کنونی” در جهان را مرحله‌ای گذرا از بلاتکلیفی بشر توصیف کرد که به باور او ممکن است “۱۰ یا حتی ۲۰ سال طول بکشد”. ماتیاس هورکس، آینده‌پژوه سرشناس آلمانی یکی از محققان برجسته آینده‌پژوهی در جامعه آلمان و محافل اجتماعی و اقتصادی اروپا محسوب می‌شود. بسیاری از تحلیل‌های او درباره وقایع و تحولات آینده……ادامه مطلب