Category: اندیشه مدرن و فلسفه

شهروندان؛ دارای صلاحیت یا فاقد صلاحیت؟

پروفسور لودویگ فون میزس، بسیار زیرکانه به موقعیت متناقض بسیاری از «مترقیانی» اشاره کرده است که ادعا می‌کنند مشتریان به اندازه‌ای بی‌توجه یا بی‌صلاحیت هستند که نمی‌توانند هوشمندانه محصولات را خریداری کنند. ……ادامه مطلب

روزنامه‌نگار هم آدم است

🔸همیشه اکراه دارم از اینکه در روز خبرنگار برای صنف خودمان چیزی بنویسم. احساسم این است که نوعی رانت است! دلیلش اینکه استفاده از قلم را حق مردم (و نه حق شخصی) می دانم. با این حال شاید ترک این عادت برای یکبار چندان مضر نباشد!……ادامه مطلب

اوپنهایمر: فیلمی در تجلیل کشتار جمعی؛ نولان برای چه کسانی فیلم ساخته است؟

فیلم زندگی نامه‌ای شیک ساخته “کریستوفر نولان” با جدیت، اما به شکلی بیهوده به دنبال پیچیدگی اخلاقی و سیاسی “پدر بمب اتمی” است. فرارو- حمید دباشی، جامعه‌شناس و متخصص در زمینه فرهنگ و پژوهش‌های ……ادامه مطلب

برزخ تنهایی یا دوزخ اجتماعی رکسانا حمیدی

نگاهی به داستان «عدل» اثر صادق چوبک از منظر جامعه شناختی؛ به بهانه سال‌روز تولد و درگذشت صادق چوبک در چهاردهم تیرماه: جهان ما در عین شباهت و تکرار و یگانگی می‌تواند در اذهان مختلف و زبان‌ها و جغرافیای متفاوت با رنگ و لعاب و دردهایی متفاوت ساخته شود. چنین است که ادبیات اهمیت پیدا می‌کند چراکه می‌تواند زیر الگوی یکسانی برای مسائل انسانی، این رنگ‌ها و صداهای متمایز را بازتاب دهد. ……ادامه مطلب

درباره بنرهای تبلیغاتی روزهای نمایشگاه کتاب امسال سعید جهانپولاد

[ای متناقض ابدی! عاشق «استالین»، «دوگل»، «آل احمد»، «هوشی مینه»، زنی رنگین‌چشم، و «سیاوش کسرایی»، باهم! ای که در تیمارستان‌های تهران، خواب بیمارستان‌های سواحل «کریمه» را می‌دیدی! ای که می‌خواستی پسرت را به شوروی بفرستی به جایش به آمریکا فرستادی! ای که از خانه‌ی اجاره‌ای‌ات در «امیرآباد»، خواب جایزه‌ی «لنین» را می‌دیدی!……ادامه مطلب

درباره‌ی استقرار‌های فضا-زمان‌مند: دیوید هاروی و باب جسوپ – ارول سوباشی، ترجمه‌ی کمال اطهاری

استقرار‌های فضا- زمانمند نتایج مستقیمِ حرکت پُرتضادِ ذاتی سرمایه نیستند؛ بلکه حاصل مبارزات اجتماعی- سیاسیِ دارایِ اهمیت استراتژیکِ کنش‌گران هستند. می‌توان چنین رویکردی را درباره‌ی موضوعات کلان اقتصاد سیاسی نظیر جهانی‌شدن و استراتژی‌های انباشت ملی و بین‌المللی [سرمایه]، مدیریت بحران‌های مالی یا بوم‌زیستی، یا موضوعات خُرد اقتصاد سیاسی از اعیانی‌سازی گرفته تا پروژه‌های بزرگ زیرساختی یا ساختمانی به‌کار گرفت……ادامه مطلب

واسیلی گروسمن، راویِ صادق نسل‌کشی در اوکراین عرفان ثابتی

«وظیفه‌ی نویسنده این است که حقیقتِ هولناک را بیان کند، و مسئولیتِ مدنیِ خواننده آن است که این حقیقت را بیاموزد. روگرداندن، چشم فروبستن و نادیده گرفتن، چیزی نیست جز اهانت به خاطره‌ی جان‌باختگان.» (واسیلی گروسمن، جهنم تِرِبلینکا، ۱۹۴۴).……ادامه مطلب

آن چه دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و ویکتور اوربان درباره مغز شما می‌دانند

چرا برخی از افرادی که از ترامپ حمایت می کنند به نظریه های توطئه باور دارند؟ یک توضیح علمی برای آن وجود دارد. فرارو- مارسل داناسی؛ استاد نشانه شناسی و انسان شناسی زبانی در دانشگاه تورنتو است.……ادامه مطلب

میان تاریخ و آینده: مکان‌های خاطره؛ گفت‌وگو با شهلا شفیق غزل صدر

همه‌ی ملت‌ها همیشه میلی سترگ به نگاه‌داشتن خاطره داشته‌اند و خواهند داشت، خاطره‌ی جشن‌ها و پیروزی‌ها و نیز خاطره‌ی کشتگان سال‌ها، خون‌های روان بر زمین، کودکان پدر ازدست‌داده، زنان فرزند ازدست‌داده، دخترکان کنار ……ادامه مطلب

مرز میان انقلاب و ضد انقلاب در انقلاب مشروطه فاضل غیبی

انقلاب‌ها پیچیده‌ترین رویدادهای تاریخی هستند، زیرا گروه‌های گوناگونی، هر یک با انگیزه‌ها و هدف‌هایی متفاوت، در آنها شرکت می‌کنند و فراتر از آن، بسته به اینکه این گروه‌ها از انقلاب سود برده یا زیان دیده باشند، روایت خاص خود را از نقش خود و نقش دیگر گروه‌ها به عنوان حقیقت رخداد بیان می‌کنند.……ادامه مطلب

ازدواج موقت رژیم با سوریه به عقد دائم بدل می‌شود علیرضا نوری‌زاده

لبنان با دردهایش در خلوت خود می‌گرید. حالا آقای صدر نیست که به یک اشاره خیل نوکران را رسوا کند و همراه با مردان استقلال چون کمال بیک جنبلاط، شیخ پیر جمیل، کامیل شمعون، صائب سلام، رشید الصلح، تقی‌الدین ……ادامه مطلب

جان شکفته انسان ایرانی و جامعه ایران در چارچوب حقیقی و حقوقی جمهوری اسلامی نمی‌گنجد – مجید عبدالرحیم پور

دراین نوشته نگاهی به بخشی از مهمترین تغییر و تحولات کمی و کیفی جامعه در ۴۳ سال گذشته و سمت اصلی تحول خواهیم داشت: 1.1- جایگزینی جمهوری اسلامی به‌جای نظام سیاسی شاه‌محور در انقلاب بهمن. مختصات پایه‌ای نگرش و عمده‌ترین جهت گیری‌های برنامه‌ای و سیاست‌های راهبردی داخلی و خارجی جمهوری اسلامی.……ادامه مطلب

گفت‌وگوی فمینیسم و جمهوری‌خواهی درباره‌ی دموکراسی – آیلین تورس سانتانا، ترجمه‌ی پریا پلاسعیدی و مهسا اسداله‌نژاد

این مقاله از قطع ارتباط تحلیلی میان مکتب‌های فکری فمینیستی و جمهوری‌خواهانه آغاز می‌کند و به بررسی ظرفیتِ تعاملِ آکادمیک و سیاسی میان آن‌ها می‌پردازد. این متن به برخی از تلاقی‌های فمینیسم و ……ادامه مطلب

از پیمان‌های سایکس-پیکو تا لوزان و جنبش‌ها برای رهایی تا امروز – عباس منصوران

از روز ۲۴ ژولای ۱۹۲۳ که پیمان لوزان  بسته شد تا همین روز در سال۲۰۲۳ یک سده‌ می‌گذرد. هدف این نوشتار، بررسی فشرده‌ی ‌اهداف و پی‌آمدهای این پیمان اسارتبار است. این بررسی برای جنبش انقلابی به ویژه توده‌های ……ادامه مطلب

گمشدگان تاریخ – گفت‌وگو با محمد مالجو درباره کتاب «خیز خام»

در مطالعاتی که به‌ویژه در چند دهۀ گذشته مورخانی نظیر یرواند آبراهامیان…دربارۀ قلمروهای گوناگون دورۀ رضاشاهی انجام داده‌اند، در زمینه‌های گوناگون نشان داده شده است تا چه اندازه این تلقی که فقط رضاشاه فاعلیت ……ادامه مطلب

ایرج مصداقی: فروپاشی درونی جدّی‌ترین احتمال فروپاشی رژیم ایران

رادیو بین المللی فرانسه – ایرج مصداقی : “نظام اسلامی ایران دیگر به سبک و سیاق حاضر قابل دوام نیست. موفقیت های جامعه در هفته‌ها و ماه‌های آینده حکومت را به عقب نشینی‌های بیشتر وادار خواهند کرد. مقاومت ……ادامه مطلب

تغییرات عمیق سیاسی دیروزود دارد، اما سوخت‌وسوز ندارد ولادیمیر کارا-مورزا آناستازیا اشتاینرت الکس استرلنیکف

در آوریل ۲۰۲۳ ولادیمیر کارا-مورزا، فعال حقوق بشر و سیاستمدار مخالف حکومت روسیه، به جرم مخالفت با جنگ اوکراین به ۲۵ سال زندان محکوم شد. او به‌علت تأسیس یک «سازمان نامطلوب»، «پخش دروغ‌هایی درباره‌ی ارتش روسیه» و خیانت بزرگ ــ احتمالاً در ارتباط با مشارکت در قانون مگنیتسکی (Magnitsky Act) که کنگره‌ی آمریکا در سال ۲۰۱۲ تصویب کرد ــ گناهکار شناخته شد. کارا-مورزا آشنای نزدیک بوریس نمتسف (Boris Nemtsov)، سیاستمدار مخالف کرملین، بود که به قتل رسید و خودِ او نیز دو بار در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷ هدف حمله به‌قصد مسمومیت بوده است.……ادامه مطلب

ای کاش عدالتی؛ دو یادداشت درباره‌ی مهوش ثابت و فریبا کمال‌آبادی شیوا نظرآهاری مریم شفیع‌پور

یادداشتی از شیوا نظرآهاری: اولینباری که نام مهوش و فریبا را در جایی غیر از اخبار شنیدم، راهروهای بند ۲۰۹ زندان اوین بود. پیش از آن، آن‌ها زندانیانی بودند که ما در «کمیته‌ی گزارشگران حقوق بشر»، اخبار بازداشت و زندانی بودنِ آنها را پوشش می‌‎دادیم. اما در خرداد سال ۸۸ در سلولی بسیار نزدیک به آنها در همان بند بودم. آن موقع تازه چند ماه از دستگیریشان میگذشت. یکی دو ماهی گذشته بود که سرانجام ……ادامه مطلب

قتل مهسا امینی قتل “ناموسی” حکومتی – پروین ملک

چرا می گوئیم قتل مهسا قتل “ناموسی” حکومتی است ؟ قبل از اینکه به این سئوال پاسخ دهم باید دید که قتل ناموسی چیست و تفاوت آن با زن کشی کدام است؟ قتل های ناموسی، زن کشی نیستند زیرا زنان، تنها قربانیان آن ها نیستند. در قتل های ناموسی، معمولاً قاتل با همکاری بقیه اعضای خانواده و با برنامه از قبل تنظیم شده، دست به قتل می زند و پشیمان هم نمی شود. در واقع امر، قتل های ناموسی ……ادامه مطلب

نومانکلاتورا (صاحبان امتیاز در اتحاد جماهیر شوروی) قربان عباسی

نویسنده فصل اول کتاب را با نقل قولی از لنین شروع می‌کند؛ «پس همیشه باید برای ما روشن باشد که این تقسیم طبقاتی جامعه در طول تاریخ واقعه‌ای است اساسی».(لنین، کلیات آثار، چاپ سوسیال، ۱۹۶۲). و سپس برای شروع امر به سراغ تعریف این مفهوم بسیار کلیدی در تاریخ تحولات شوروی می‌رود. نومانکلاتورا، کلمه‌ای لاتین که وقتی به شوروی می‌رسد سرنوشت بسیار عجیب و در عین‌حال مخوفی پیدا ……ادامه مطلب

گفتگوی “ایندیپندنت” با جنگجوی سابق واگنر که آن گروه را ترک کرده است چهره به چهره با یک مزدور: می‌جنگیم، می‌خوریم و دعا می‌کنیم!

خبرنگار “ایندیپندنت” با یک جنگجوی واگنر که پدر دو فرزند است و اخیرا آن گروه مزدور را ترک کرده ملاقات داشته است. این جنگجو در مورد کارهای روزمره در واگنر از جنگیدن تا غذا خوردن و دعا کردن می گوید.……ادامه مطلب