رهبران اروپایی در بیانیهای مشترک که بامداد یکشنبه منتشر شد، بر لزوم تشدید فشار بر روسیه و حمایت همهجانبه از اوکراین پیش از مذاکرات صلح هفته آینده میان رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، تأکید کردند. قرار است این دیدار جمعه آینده در ایالت آلاسکای آمریکا برگزار شود.
برگزاری این نشست، که نخستین دیدار مستقیم رؤسای جمهور آمریکا و روسیه از سال ۲۰۲۱ است، نگرانیهایی را در کییف و پایتختهای اروپایی برانگیخته است؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ هفته گذشته از احتمال «تبادل سرزمینی» میان دو طرف سخن گفت. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، با رد این ایده اعلام کرده که کشورش هیچگاه برای دستیابی به صلح، سرزمین خود را به روسیه واگذار نخواهد کرد. او تصریح کرد: «هر تصمیمی بدون حضور اوکراین، تصمیمی علیه صلح است.»
بیانیه مشترک رهبران فرانسه، آلمان، ایتالیا، لهستان، بریتانیا، فنلاند و رئیس کمیسیون اروپا، بر این نکته تأکید دارد که تنها ترکیبی از «دیپلماسی فعال، حمایت از اوکراین و فشار بر روسیه برای پایان دادن به جنگ غیرقانونی» میتواند موفق باشد. در این بیانیه آمده است که خط تماس کنونی باید مبنای مذاکرات قرار گیرد و هر توافقی باید منافع حیاتی امنیتی اوکراین و اروپا را تضمین کند، از جمله «تضمینهای امنیتی قوی و معتبر» برای دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین.
زلنسکی با قدردانی از موضع متحدان اروپایی گفت که پایان جنگ باید عادلانه باشد و دفاع از امنیت اوکراین، به معنای دفاع از امنیت اروپا است. او در تماس تلفنی با کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، خواستار «گامهای روشن» برای دستیابی به صلح پایدار شد.
رهبران اروپایی ضمن استقبال از تلاشهای ترامپ برای میانجیگری، بر لزوم حضور اوکراین در همه مراحل مذاکرات تأکید کردند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پس از گفتوگو با زلنسکی، استارمر و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تأکید کرد که «آینده اوکراین نمیتواند بدون حضور اوکراینیها تعیین شود» و اروپا باید بخشی از این روند باشد.
در آستانه نشست آلاسکا، مشاوران امنیت ملی کشورهای حامی اوکراین – از جمله آمریکا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا و بریتانیا – در لندن گرد هم آمدند تا مواضع خود را هماهنگ کنند. با این حال، کرملین دیدار پیش رو را «منطقی» دانست و اعلام کرد که انتخاب آلاسکا به دلیل موقعیت جغرافیایی آن در مرز دو کشور و تلاقی منافع اقتصادی است.
هشدار مسکو درباره «تلاشهای عظیم» برای برهم زدن دیدار پوتین و ترامپ
«کیرل دیمیتریف»، نماینده ویژه سرمایهگذاری روسیه، روز شنبه اعلام کرد که برخی کشورها «تلاشهای عظیم» برای جلوگیری از برگزاری نشست ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که برای ۱۵ اوت برنامهریزی شده، انجام خواهند داد.
این هشدار یک روز پس از آن مطرح شد که ترامپ از نزدیک شدن روسیه و اوکراین به توافق آتشبس خبر داد؛ توافقی که میتواند به جنگ سهونیم ساله پایان دهد. جزئیات این توافق هنوز منتشر نشده، اما احتمال میرود که شامل واگذاری بخشهایی از خاک اوکراین به روسیه باشد؛ سناریویی که بسیاری از کشورهای اروپایی با آن مخالفاند.
دیمیتریف در پیامی در حساب تلگرام خود گفت: «بدون تردید، شماری از کشورهایی که خواهان ادامه جنگ هستند، تلاشهای عظیمی برای برهم زدن نشست برنامهریزیشده بین رئیسجمهور پوتین و رئیسجمهور ترامپ خواهند کرد.» او افزود که این اقدامات شامل «اقدامات تحریکآمیز و انتشار اطلاعات نادرست» خواهد بود، هرچند نامی از کشورها یا نوع تحریکات احتمالی نبرد.
کرملین پیشتر برگزاری این نشست را تأیید کرده و «یوری اوشاکوف»، دستیار پوتین، اعلام کرده بود که محور مذاکرات «بررسی راهکارهای دستیابی به یک راهحل صلحآمیز بلندمدت برای بحران اوکراین» خواهد بود. اوشاکوف تأکید کرد که این روند «بدون شک دشوار» خواهد بود، اما مسکو «بهطور فعال و پرانرژی» در آن مشارکت خواهد کرد.
همزمان، در جبهههای جنگ تبادل حملات هوایی ادامه دارد. بامداد شنبه، اوکراین و روسیه دهها پهپاد به مواضع یکدیگر فرستادند. در شهر خط مقدم خرسون، اصابت گلوله به یک اتوبوس غیرنظامی دو کشته و ۱۶ زخمی بر جای گذاشت. ارتش روسیه نیز مدعی تصرف روستای یابلونووکا در منطقه دونتسک شد.
مسکو پیششرطهای خود برای هر توافق صلح را شامل خروج نیروهای اوکراینی از چهار منطقه دونتسک، لوهانسک، زاپوریژیا و خرسون، بیطرفی دائمی اوکراین، قطع حمایت نظامی غرب و کنار گذاشتن عضویت در ناتو اعلام کرده است. کییف این شروط را رد میکند و بازپسگیری مناطق اشغالی را تنها از مسیر دیپلماسی ممکن میداند.