ایالات متحده در آستانه آغاز «مرحلهای تازه» از عملیات مربوط به ونزوئلا قرار دارد؛ عملیاتی که به گفته چهار مقام ارشد آمریکایی—بهنقل از خبر اختصاصی رویترز—در روزهای آینده شروع خواهد شد و هدف آن افزایش فشار همهجانبه بر دولت نیکولاس مادورو است. این تحول، که در میانه استقرار بیسابقه نیروهای نظامی آمریکا در دریای کارائیب رخ میدهد، قابلتوجهترین نشانه از تشدید بحران در آمریکای لاتین در سالهای اخیر است.
مقامهای آگاه به رویترز گفتهاند اولین گام عملیات جدید، اقدامات پنهان و مخفیانه خواهد بود؛ هرچند زمان دقیق و دامنه آن هنوز روشن نیست. هیچیک از نهادهای رسمی—پنتاگون و سیا—اظهار نظر نکردهاند. اما یک مقام بلندپایه دولت آمریکا تصریح کرده است: «رئیسجمهور ترامپ آماده است از همه ابزارهای قدرت آمریکا استفاده کند تا جریان مواد مخدر را متوقف کند و کسانی را که مسئولند به عدالت بسپارد.»
گزینههای روی میز: از سرنگونی مادورو تا حملات مستقیم
دو مقام آمریکایی تأیید کردهاند که «سرنگونی دولت مادورو» یکی از گزینههای مورد بررسی است. این در حالی است که مادورو—که روز شنبه ۶۳ ساله شد—بارها هشدار داده است که واشنگتن در پی «براندازی با زور» است و مردم و ارتش ونزوئلا در برابر هرگونه دخالت خارجی مقاومت خواهند کرد.
استقرار نظامی آمریکا در منطقه نیز نگرانیها را تشدید کرده است. اکنون ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» همراه با یک گروه ضربتی، هفت ناو جنگی، یک زیردریایی هستهای و جنگندههای F-35 در کارائیب مستقر شدهاند. این سطح نیرو، بهوضوح فراتر از نیازهای عملیات ضدقاچاق مواد مخدر است. از سپتامبر تاکنون، نیروهای آمریکایی ۲۱ حمله علیه قایقهای بهاصطلاح مظنون به قاچاق در کارائیب و اقیانوس آرام انجام دادهاند که دستکم ۸۳ کشته بر جا گذاشته است—اقدامی که نهادهای حقوق بشری آن را «اعدامهای فراقضایی و غیرقانونی» توصیف کردهاند.
در پی هشدار امنیتی اداره هوانوردی فدرال آمریکا، سه شرکت بینالمللی پروازهای خود از ونزوئلا را تعلیق کردند و واشنگتن جایزه اطلاعات مؤثر برای دستگیری مادورو را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داده است.
برچسب «تروریسم» برای کارتل دِلوس سوله؛ ابزار فشار یا زمینهسازی برای حمله؟
از روز دوشنبه، آمریکا کارتل موسوم به «دِلوس سوله» را رسماً در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» قرار میدهد—اتهامی که ترامپ مدعی است «مادورو شخصاً آن را هدایت میکند». پیت هگسث، وزیر دفاع آمریکا، گفته است که این طبقهبندی «گزینههای جدیدی را برای اقدام» در اختیار واشنگتن قرار میدهد. به گفته ترامپ، این اقدام امکان «ضربهزدن مستقیم به داراییها و زیرساختهای مادورو» را فراهم میکند.
این در حالی است که کارشناسان امنیتی بینالمللی، سازمانهای نظارتی مواد مخدر و حتی گزارشهای اطلاعاتی آمریکا تأکید دارند:
تنها ۵ درصد مواد مخدر ورودی به آمریکا از مسیر ونزوئلا عبور میکند؛
«کارتل دِلوس سوله» ساختاری غیرمتمرکز، فاقد انسجام و بیشتر شبکهای از فساد پراکنده است؛
و حتی اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) تقریباً هیچگاه این کارتل را بهعنوان تهدید اصلی معرفی نکرده است.
رویترز گزارش داده است که گفتوگوهای مخفیانه میان کاراکاس و واشنگتن نیز در جریان بوده است اما مشخص نیست این مذاکرات بتواند آغاز عملیات جدید آمریکا را به تأخیر بیندازد.
واکنش منطقهای: هشدار کوبا درباره «خطر تهاجم قریبالوقوع»
در همین فضای ملتهب، کوبا نسبت به خطر «حمله نظامی مستقیم آمریکا علیه ونزوئلا» هشدار داده است. کارلوس فرناندس دِ کُسیو، معاون وزیر خارجه کوبا، گفت استقرار نظامی آمریکا «نمیتواند بهلحاظ قانونی یا اخلاقی پذیرفته شود» و «در حال ایجاد یک وضعیت بسیار خطرناک برای منطقه» است. او این روند را «ضربهای به کل آمریکای لاتین» نامید.
کوبا تأکید کرده است که واشنگتن در پوشش «جنگ با مواد مخدر» در حال ایجاد زمینه برای اقدام نظامی است؛ در حالی که دادههای رسمی این ادعا را بیاساس میدانند.
پاسخ ونزوئلا: بسیج عمومی و فعالسازی Plan República
نیکولاس مادورو در واکنش به تهدیدهای رو به افزایش، دستور بسیج کامل نیروهای مسلح و میلیشیای بولیواری را صادر کرده است. همزمان، دولت ونزوئلا برای برگزاری چهارمین مشورتگیری ملی در ۲۳ نوامبر، Plan República را فعال کرده است. ولادیمیر پادرینو لوپس، وزیر دفاع، اعلام کرد بیش از ۱۷۰ هزار نیروی ارتش و امنیتی در سراسر کشور برای تضمین «امنیت کامل رأیدهندگان» مستقر میشوند.
او تأکید کرد نیروها «بدون اسلحه» و «در کنار مردم» در حوزههای رأی حضور مییابند و این حضور «نمایشی از اتحاد مردم، ارتش و دولت» است.
کارزار ترامپ: امنیت یا بهانهای برای تغییر رژیم؟
کارزار ترامپ علیه مادورو، که از برچسبهای «تروریسم»، «نارکو–دولت» و «فرقه جنایی» استفاده میکند، به عقیده بسیاری از تحلیلگران بخشی از یک استراتژی بزرگتر برای بازطراحی نفوذ آمریکا در آمریکای لاتین است؛ منطقهای که واشنگتن دههها آن را «حیاط خلوت» خود میخواند.
در همین راستا، استقرار گسترده نیروهای نظامی، افزایش حملات دریایی، تحریمهای سخت، برچسب تروریستی و تهدید به «عملیات فراگیر»، مجموعاً نشان میدهد که بحران ونزوئلا وارد مرحلهای بسیار حساس شده است—مرحلهای که بسیاری آن را خطرناکترین رویارویی آمریکا و یک دولت آمریکای لاتین از زمان بحران پاناما توصیف میکنند.