با وجود آغاز محاصره آمریکا، نفتکشها از تنگه هرمز عبور کردند
در نخستین روز کامل اجرای محاصره دریایی آمریکا علیه کشتیهایی که به بنادر ایران رفتوآمد دارند، دادههای رهگیری کشتیها نشان داد که عبور نفتکشها از تنگه هرمز متوقف نشده است و دستکم سه نفتکش مرتبط با تجارت ایران روز سهشنبه ۱۴ آوریل از این گذرگاه عبور کردند. تفاوت اصلی این بود که این کشتیها به بنادر ایران نمیرفتند و بنابراین، بر پایه چارچوبی که واشنگتن اعلام کرده، مشمول محاصره نمیشدند.
بر اساس این گزارش، نفتکش «پیس گلف» با پرچم پاناما در مسیر بندر حمریه در امارات متحده عربی بود؛ کشتیای که معمولاً نفت ایران را به بنادر غیرایرانی خاورمیانه منتقل میکند تا از آنجا به آسیا صادر شود. پیش از آن نیز دو نفتکش تحریمشده آمریکا از تنگه عبور کرده بودند: «مورلیکیشان» که به سوی عراق میرفت تا در ۱۶ آوریل سوخت کوره بارگیری کند، و «ریچ استاری» که به نخستین نفتکش تحریمشدهای بدل شد که پس از آغاز محاصره، از خلیج خارج میشود. این کشتی حدود ۲۵۰ هزار بشکه متانول حمل میکند؛ محمولهای که در آخرین توقف خود در بندر حمریه امارات بارگیری کرده بود.
دونالد ترامپ روز یکشنبه پس از شکست گفتوگوهای آخر هفته آمریکا و ایران در اسلامآباد، محاصره را اعلام کرد و گفت این اقدام از صبح دوشنبه به وقت شرق آمریکا اجرایی شده است. او یک روز بعد نیز لحن خود را تندتر کرد و هشدار داد هر شناور تندروی ایرانی که به محاصره دریایی آمریکا نزدیک شود «فوراً نابود خواهد شد». ترامپ این اقدام را بخشی از فشار برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و نیز پایان دادن به آنچه «باجگیری از جهان» خواند، توصیف کرد.
در سطح عملی، این تحولات نشان میدهد که محاصره آمریکا فعلاً به معنای توقف کامل رفتوآمد دریایی در هرمز نیست، بلکه بیشتر بر کشتیهایی متمرکز است که مستقیماً به بنادر ایران رفتوآمد دارند. همین نکته سبب شده است که در نخستین ساعات اجرای آن، برخی کشتیهای مرتبط با تجارت ایران همچنان بتوانند از این آبراه عبور کنند، مشروط بر آنکه مقصد نهاییشان خارج از ایران باشد. در عین حال، دادههای کشتیرانی نشان دادهاند که همزمان با آغاز محاصره، برخی کشتیها نیز در تنگه تغییر مسیر داده یا بازگشتهاند؛ نشانهای از فضای بیثبات و پرخطر تازه در یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان.
واکنشهای بینالمللی نیز بهسرعت آغاز شده است. وزارت خارجه چین روز سهشنبه محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا را «خطرناک و غیرمسئولانه» خواند و هشدار داد که این اقدام فقط به تشدید تنشها خواهد انجامید. همزمان، بازار نفت که در آغاز بحران با جهش شدید قیمت روبهرو شده بود، روز سهشنبه اندکی آرام گرفت؛ زیرا نشانههایی از احتمال ازسرگیری گفتوگوهای آمریکا و ایران پدیدار شد. با این همه، آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که اختلالهای ناشی از جنگ و بسته شدن مؤثر مسیرهای انرژی، در ماه مارس به حذف روزانه ۱۰.۱ میلیون بشکه از عرضه نفت انجامیده و بازگشت جریان آزاد نفت از تنگه هرمز همچنان مهمترین عامل برای کاهش فشار بر بازار جهانی انرژی است.
خبر عبور نفتکشها از هرمز در روز اول محاصره، دو واقعیت را همزمان آشکار میکند: نخست اینکه آمریکا هنوز نتوانسته رفتوآمد دریایی در این آبراه را به طور کامل متوقف کند؛ و دوم اینکه هرچند محاصره آغاز شده، اما قواعد اجرایی آن بهگونهای تنظیم شده که فعلاً کشتیهای غیرعازم به بنادر ایران از آن مستثنا بمانند. به همین دلیل، تنگه هرمز هنوز باز است، اما زیر سایه تهدید نظامی، تحریم و بیم گسترش درگیری، به یکی از حساسترین نقاط جهان بدل شده است. در همین حال، رویترز گزارش داده که تیمهای مذاکرهکننده آمریکا و ایران ممکن است همین هفته بار دیگر به اسلامآباد بازگردند؛ موضوعی که اگر تحقق یابد، میتواند بر مسیر این بحران اثر مستقیم بگذارد.
بی بی سی: چهار کشتی مرتبط با ایران از تنگه هرمز عبور کردهاند
وریفای، بخش راستیآزمایی بیبیسی هم با بررسی دادههای ردیابی دریافته است که چهار کشتی مرتبط با ایران، پس از شروع محاصره دریایی آمریکا، از تنگه هرمز عبور کردهاند.
به گزارش مارین ترافیک، نهاد ناظر بر تردد دریایی، از این تعداد دو کشتی به بنادر ایران رفته بودند.
دادههای این سایت نشان میدهد که یک کشتی فلهبر بهنام کریستینا، دوشنبه پس از شروع محاصره، پس از پهلوگیری در بندر امام خمینی از این تنگه عبور کرده است.
علاوه بر این، دادهها نشان میدهد که کشتی ریچ استاری که تحت تحریم آمریکاست، شبانه از بندر شارجه در امارات متحده عربی و از طریق تنگه هرمز به سمت شرق حرکت کرده است.
نفتکش مورلیکیشان که آن هم تحریم بوده است، شبانه از لانشان در چین حرکت کرده و از طریق تنگه هرمز به سمت غرب رفته است. به گفته مارین ترافیک، آخرین موقعیت گزارش شده این شناور در شرق جزیره قشم بوده است.
کشتی دیگری بهنام الپیس، امروز از بندر بوشهر به سمت شرق از تنگه هرمز عبور کرده است. این کشتی نیز تحت تحریمهای ایالات متحده است و مقصدش مشخص نیست.
این احتمال وجود دارد که این کشتیها برای پنهان کردن خود، موقعیتشان را نادرست گزارش کرده باشند.
ارتش آمریکا گفت که از دیروز تمام نوار ساحلی ایران را محاصره کرده