حمله اسرائیل به بزرگترین مجتمع پتروشیمی ایران
اسرائیل روز شنبه بزرگترین مجتمع صنعتی پتروشیمی ایران در شهر ماهشهر را هدف حمله قرار داد؛ اقدامی که به گفته دو مقام ارشد وزارت نفت ایران، عملاً تمام تولید در این مجموعه عظیم را متوقف کرده است. بر اساس گزارش رسانههای دولتی ایران و اظهارات این دو مقام ارشد وزارت نفت ــ که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود ــ این حملات هوایی دو تأسیسات خدماتی موسوم به «فجر ۱» و «فجر ۲» را هدف قرار داد؛ تأسیساتی که خدمات حیاتی مورد نیاز بیش از ۵۰ واحد پتروشیمی فعال در این مجتمع را تأمین میکردند، از جمله گاز، برق و آب صنعتی.
حامد شمس، رئیس بخش بازاریابی و ارتباطات صنایع پتروشیمی وزارت نفت، در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که این حملات زیرساختهای حیاتی را هدف گرفتهاند؛ زیرساختهایی که نهتنها برق مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر را تأمین میکنند، بلکه در فصل تابستان «نقش کلیدی در تأمین برق ۵۰۰ هزار نفر» در استان خوزستان دارند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که این مجتمع پتروشیمی را به دلیل «نقش آن در تولید مواد شیمیایی مورد استفاده در تسلیحات» هدف قرار داده و افزود این سایتها «در تولید مواد لازم برای مواد منفجره، موشکهای بالستیک و دیگر تسلیحات نقش محوری دارند.»
بر اساس گزارش رسانههای دولتی، اسرائیل و ایالات متحده طی روزهای اخیر حملات به زیرساختهای حیاتی ایران را تشدید کردهاند و کارخانههای اصلی فولاد، مراکز دارویی و تحقیقاتی، فرودگاهها و بنادر کشور را هدف قرار دادهاند.
مجتمع پتروشیمی بندر امام ــ نام رسمی این منطقه ــ یکی از قطبهای اصلی پتروشیمی ایران است که طبق دادههای وزارت نفت، سالانه ۷۲ میلیون تن محصولات پتروشیمی تولید میکند. این مرکز صنعتی که در نزدیکی شهرهای ماهشهر و بندر امام خمینی، یکی از بنادر مهم صنعتی، قرار دارد، بزرگترین کارفرمای منطقه برای جمعیتی حدود ۳۰۰ هزار نفر به شمار میرود.
واحدهای پتروشیمی در ماهشهر طیف گستردهای از مواد شیمیایی پایه، پلیمرها و سایر مواد را تولید میکنند. این محصولات در تولید انواع کالاها از جمله پلاستیک، پوشاک و منسوجات، کودهای شیمیایی و تجهیزات پزشکی کاربرد دارند.
این دو مقام وزارت نفت گفتند که توقف کامل فعالیت این واحدها ضربهای غیرقابل اندازهگیری به اقتصاد از پیش شکننده ایران وارد کرده است. به گفته آنها، بازسازی تأسیسات خدماتی و بازگرداندن کامل خطوط تولید ممکن است حدود دو سال زمان ببرد.
حمید حسینی، کارشناس نفت و انرژی و عضو اتاق بازرگانی تهران، در گفتوگویی اظهار داشت که صنایع پاییندستی مانند تولید مواد غذایی، خودروسازی و نساجی که به محصولات این مرکز صنعتی وابستهاند، پس از پایان جنگ با بحران مواجه خواهند شد.
او گفت: «اینها صنایع غیرنظامی هستند که هیچ ارتباطی با کاربردهای نظامی نداشتند و نباید هدف حمله قرار میگرفتند. این مسئله معیشت مردم است. صندوقهای تأمین اجتماعی سهمهای بزرگی در این شرکتها دارند و بسیاری از مردم عادی نیز در آنها سهامدار هستند.»
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که صنایع حیاتی هدف قرارگرفته اغلب «کاربرد دوگانه» دارند ــ یعنی هم استفاده غیرنظامی و هم نظامی ــ یا با دولت و نیروهای مسلح مرتبط هستند. کارشناسان میگویند حتی در مورد تأسیسات با کاربرد دوگانه نیز همچنان الزام به رعایت اصل تناسب در حملات وجود دارد.
سید محمدرضا موالیزاده، استاندار خوزستان، پس از حملات از محل بازدید کرد و به رسانههای ایرانی گفت که تیمهای امداد و آتشنشانی به سرعت وارد عمل شدند. دفتر استاندار اعلام کرد که پنج نفر کشته و ۱۷۰ نفر زخمی شدهاند. ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی ستونهای عظیم دود و آتش را نشان میدهد که از داخل مجتمع به آسمان برخاستهاند.
موالیزاده گفت که حملات هوایی اسرائیل علاوه بر دو تأسیسات خدماتی، سایر نقاط این منطقه از جمله پتروشیمیهای رازی، کارون و بندر امام را نیز هدف قرار داده است. تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که پس از حملات، این مجتمع تخلیه شده است.
مهدی بستانچی، رئیس یک مجتمع صنعتی خصوصی و نماینده گروهی از صنعتگران ایرانی، در شبکههای اجتماعی نوشت: «حمله به پتروشیمیهای ماهشهر به معنای حمله به قلب ایران، یعنی شریانهای حیاتی اقتصاد کشور است.»
بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، محصولات پتروشیمی حدود ۲۵ درصد از کل صادرات ایران را تشکیل میدهند و به حدود ۶۰ کشور صادر میشوند. این بخش منبع حیاتی درآمدی برای کشور است و سالانه بین ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار ارزآوری دارد. فروش محصولات پتروشیمی در سالهای اخیر بهعنوان یکی از مهمترین منابع جایگزین درآمدی برای ایران، در راستای کاهش وابستگی به نفت، نقشآفرینی کرده است.