پایگاه رامشتاین قلب لجستیکی جنگ؛ آلمان چه نقشی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران دارد؟ رافائل شملر، برگردان: نوید اخگر
روزنامه آلمانی برلینر تسایتونگ در مقالهای با عنوان «جنگ ایران: آلمان بهدلیل پایگاه هوایی رامشتاین آمریکا تا چه اندازه در معرض خطر است؟» به قلم رافائل شملر مینویسد: بدون پایگاه هوایی رامشتاین، جنگ آمریکا علیه ایران بهسختی قابل تصور است و این پایگاه بهعنوان گره اصلی لجستیکی عملیاتهای نظامی در خاورمیانه عمل میکند.در این گزارش تأکید شده است که آلمان نهتنها سیاسی، بلکه بهطور مشخص در سطح نظامی و لجستیکی نیز در این جنگ نقش دارد.
نویسنده همچنین با طرح ابعاد حقوق بینالملل، به مسئولیت آلمان و پیامدهای احتمالی این نقش در یک مناقشه رو به تشدید میپردازد.
برلینر تسایتونگ در ادامه نوشت: آلمان در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نهتنها از نظر سیاسی، بلکه بهطور کاملاً مشخص در سطح نظامی و لجستیکی نیز نقش دارد. در این میان، پایگاه هوایی آمریکا در رامشتاین در ایالت راینلاند-فالتس در کانون توجه قرار دارد. این پایگاه، مقر اصلی نیروی هوایی آمریکا در اروپا است و با فاصلهای چشمگیر، بزرگترین پایگاه نیروی هوایی آمریکا در خارج از ایالات متحده به شمار میرود. رامشتاین طی دههها بهعنوان گره اصلی لجستیکی برای عملیاتهای نظامی آمریکا در خاورمیانه عمل کرده است.
بدون رامشتاین، جنگی مانند جنگ کنونی علیه ایران بهسختی قابل تصور بود. این پایگاه حلقهی فنی اتصال برای عملیاتهای پهپادی آمریکا در خاورمیانه است: دادههای هدایت از طریق خطوط فیبر نوری از ایالات متحده به رامشتاین منتقل میشوند و از آنجا از طریق ماهواره به پهپادها در مناطق عملیاتی ارسال میگردند. افزون بر این، این پایگاه بهعنوان مرکز اصلی جابهجایی نیرو، تجهیزات و پشتیبانی هوایی عمل میکند. بیش از ۹۰۰۰ نظامی و کارمند غیرنظامی در آن مشغول به کار هستند.
رامشتاین در مرکز جنگ ایران قرار میگیرد
بر اساس اطلاعات کارشناسان هوانوردی و تحلیل دادههای پروازی، رفتوآمدهای هوایی در اطراف رامشتاین از هفتهها پیش از حملات به ایران بهطور محسوسی افزایش یافته بود. بهنظر میرسد نیروها و تجهیزات از طریق رامشتاین به خاورمیانه منتقل شدهاند. همچنین طبق گزارشها، هواپیماهای سوخترسان آمریکایی، که برای عملیاتهای برد بلند مانند مأموریتها بر فراز ایران حیاتی هستند، اکنون تا حدی به رامشتاین منتقل شدهاند، پس از آنکه اسپانیا استفاده از پایگاههای نظامی خود را برای حمله به ایران به آمریکا اجازه نداد.
به این ترتیب، این موقعیت در خاک آلمان بیش از هر زمان دیگری در مرکز یک مناقشه بینالمللی قرار میگیرد. دو پرسش مطرح میشود: آلمان از نظر حقوق بینالملل چه مسئولیتی دارد، اگر چنین جنگی از طریق پایگاهی در خاک آن هماهنگ شود؟ و آیا در نتیجه، خود رامشتاین به هدفی بالقوه برای اقدامات تلافیجویانه ایران تبدیل میشود؟
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در دیدار صدر اعظم آلمان، فریدریش مرتس، در اوایل این هفته در واشینگتن، بهصراحت از این موضوع تمجید کرد که آلمان به نیروهای آمریکایی اجازه «فرود» میدهد. این البته تأیید رسمی استفاده نظامی از رامشتاین برای حمله به ایران نیست، اما بهاحتمال زیاد در تهران مورد توجه قرار گرفته است.
زیرا ایران سالهاست این موضع را مطرح میکند که در صورت وقوع حمله، پایگاههای نظامی آمریکا در خارج از این کشور نیز میتوانند اهداف مشروع محسوب شوند. بر همین اساس، پس از آغاز درگیریها، سطح آمادهباش نیروهای مستقر در رامشتاین افزایش یافته است.
«نقض ممنوعیت توسل به زور در منشور سازمان ملل»
آندریاس شولر، حقوقدان حوزه حقوق بینالملل و معاون برنامه بخش «جرائم بینالمللی و مسئولیت حقوقی» در مرکز اروپایی حقوق اساسی و حقوق بشر، حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران را بهروشنی ارزیابی میکند. او به روزنامه برلینرتسایتونگ میگوید: «نقض ممنوعیت توسل به زور در منشور سازمان ملل رخ داده است.» بهگفته او، استثناهای این ممنوعیت تنها در چارچوبی بسیار محدود وجود دارند، از جمله در مورد دفاع مشروع، آن هم زمانی که یک حمله مسلحانه بهطور قریبالوقوع در پیش باشد. «ایالات متحده و اسرائیل تاکنون نتوانستهاند بهطور قانعکننده نشان دهند که چنین حملهای از سوی ایران بهصورت فوری در شرف وقوع بوده است.»
این حقوقدان همچنین واکنشهای سیاسی در آلمان را نیز مورد انتقاد قرار میدهد. بهگفته او، اظهارات فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، درباره این مناقشه «زیانبار» است، زیرا میتواند به تشدید بیشتر تنش میان دولتها دامن بزند. شولر همچنین آنچه را که از نظر او درک ناکافی از حقوق بینالملل در بحثهای سیاسی است، نقد میکند.
او میگوید ظرفیتهای حقوق کیفری بینالمللی در قبال ایران در هیچ مقطعی بهطور کامل بهکار گرفته نشده است. «نقض ممنوعیت توسل به زور از سوی آمریکا و اسرائیل، ثبات در منطقه و فراتر از آن را به خطر میاندازد.» بهگفته او، در آینده ممکن است دیگر کشورها نیز خود را کمتر به رعایت حقوق بینالملل متعهد بدانند.
آیا رامشتاین آلمان را به طرف جنگ تبدیل میکند؟
پرسش درباره نقش آلمان زمانی حساستر میشود که عملیاتهای نظامی از طریق رامشتاین پشتیبانی شوند. از نظر شولر، وضعیت حقوقی روشن است: «آلمان نباید قلمرو حاکمیتی خود را برای اقدامات ناقض حقوق بینالملل در اختیار بگذارد.» این قاعده بهطور اصولی درباره پایگاه هوایی رامشتاین نیز صدق میکند. با این حال، این امر بهطور خودکار آلمان را به طرف جنگ تبدیل نمیکند. شولر به برلینرتسایتونگ میگوید: «خیر، این برای تبدیل شدن به طرف جنگ کافی نیست.»
از نظر تئوریک، دولت فدرال آلمان گزینههایی برای اقدام در اختیار دارد. بهگفته شولر، آلمان میتواند مثلاً حقوق برخاست و فرود را محدود کند یا استفاده از برخی زیرساختها، مانند یک گره انتقال داده، را کاهش دهد. با این حال، پایان کامل استقرار نیروهای آمریکایی چندان واقعبینانه نیست، زیرا این حضور بسیار فراتر از مناقشه کنونی است.
چه کسی از رامشتاین محافظت میکند؟
در کنار بحثهای حقوقی، یک پرسش کاملاً عملی نیز مطرح است: در صورت تشدید درگیری، چه کسی از پایگاه هوایی رامشتاین حفاظت میکند؟ ساختار امنیتی پیچیده است. در داخل پایگاه، مسئولیت بر عهده نیروهای مسلح ایالات متحده است، بهویژه نیروی هوایی آمریکا و یگانهای امنیتی آن، یعنی پلیس نظامی. آنها کنترل ورودیها، گشتزنیها و حفاظت مستقیم نظامی از محوطه را بر عهده دارند.
در خارج از پایگاه، نهادهای آلمانی مسئول هستند، از جمله پلیس ایالتی راینلاند-فالتس یا پلیس فدرال. در شرایط خاص، ممکن است ارتش آلمان نیز درگیر شود. مبنای این تقسیم وظایف، موافقتنامه وضعیت نیروهای ناتو و توافق استقرار میان آلمان و آمریکا است: این اراضی از نظر حقوقی متعلق به آلمان است، اما برای استفاده در اختیار ایالات متحده قرار گرفته است.
با این حال، ارزیابی دولت آلمان از سطح تهدید کنونی همچنان نامشخص باقی مانده است. پرسش روزنامه برلینرتسایتونگ از وزارت امور خارجه درباره وضعیت امنیتی اطراف رامشتاین، از سوی این وزارتخانه بیپاسخ ماند و به وزارت دفاع ارجاع داده شد.
وزارت دفاع نیز در پاسخ اعلام کرد که بهطور اصولی، مسئولیت پرسشها درباره سطح تهدید و حفاظت از این پایگاه بر عهده وزارت کشور فدرال و نیروهای مسلح آمریکا است. در پی آن، برلینرتسایتونگ با وزارت کشور تماس گرفت، اما از آنجا نیز پاسخی دریافت نشد. ارتش آمریکا در رامشتاین هم به این درخواست واکنشی نشان نداد. وضعیت حالتی تقریباً کافکایی دارد: یک وزارتخانه به وزارتخانه دیگر ارجاع میدهد و اطلاعات مشخصی درباره امنیت یکی از مهمترین پایگاههای نظامی اروپا ارائه نمیشود.
منبع: برلینر تسایتونگ