Category: اندیشه مدرن و فلسفه

آینده‌ی لیبرالیسم تیموتی گارتون اش

نویسندگان تفاسیر گوناگونی از معایب لیبرالیسم ارائه کرده‌اند؛ با وجود این، مسئله‌ی اصلی تغییر دادن لیبرالیسم است. خودانتقادی یکی از نقاط قوت لیبرالیسم است. همین واقعیت که کتاب‌های فراوانی درباره‌ی مرگ لیبرالیسم……ادامه مطلب

لئو تولستوی خالق «جنگ و صلح» – و. یا. لاکشین، برگردان: رحیم کاکایی

کنت لئو نیکولایویچ تولستوی (۱۸۲۸–۱۹۱۰) یکی از نامی ترین نویسندگان، اندیشگر روسی و از چهره‌های کلاسیک ادبیات جهان است [وی در یاسنایا پولیانا، اکنون منطقه شچکینو، منطقه تولا – ۷ نوامبر (۲۰)، ۱۹۱۰، ایستگاه آستاپووو راه آهن ریازان-اورال، اکنون ایستگاه لئو تولستوی، منطقه لیپتسک؛ در یاسنایا پولیانا دفن شده است]. پدر تولستوی، گراف نیکولای ایلیچ تولستوی……ادامه مطلب

طرفداران جنگ برای پایان آن هم به خیابان می‌آیند؟ علی حاجی‌قاسمی

برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه درباره کوتاه‌مدت بودن جنگ، نه‌تنها نشانه‌ای از اراده‌ای جدی برای پایان دادن به آن دیده نمی‌شود، بلکه شواهد موجود از تمایل به تداوم و حتی تشدید آن حکایت دارد. در چنین شرایطی، نگرانی از تحقق سناریوهای بدبینانه بیش از پیش تقویت شده است. سناریوهایی که بر اساس آن‌ها، ایالات متحده و اسرائیل ممکن است این جنگ را تا……ادامه مطلب

«زمزم» یا بزرگ‌ترین دروغ آبکی اسلامی ب. بی‌نیاز (داریوش)

پیش از آن که به اصل موضوع بپردازم ابتدا یک پرسش: نخستین تمدن‌ها در چه جاهایی شکل گرفتند؟

ببینیم که دانش کنونی ما در این باره چه می‌گوید. همه ماشین‌های هوشمند از چت‌جی‌پی‌تی تا دیپ‌سیک به این پرسش این گونه پاسخ می‌دهند:……ادامه مطلب

مستند «شکافتن صخره‌ها»؛ دوربین زنی است میان جمع زن‌ها معصومه ناصری

مستند «شکافتن صخره‌ها» نخستین نامزد ایرانی در بخش بهترین مستند اسکار ۲۰۲۶ بود. این فیلم داستان یک زن کارآفرین به نام سارا شاهوردی را از دوران نامزدی برای انتخابات شورا و پیامدهای آن روایت می‌کند. یکشنبه شب در مراسم اسکار، جایزه‌ی بخش مستند به فیلم «آقای هیچ‌کس در برابر پوتین» رسید که درباره‌ی جنگ روسیه و اوکراین است. اما حضور در جمع……ادامه مطلب

ایران در سایه جنگ و ترس (۱) « تأملی در نسبت بحران، قدرت سیاسی و سرنوشت جامعه » « جنگ‌ها دولت‌ها را ساختند و دولت‌ها جنگ‌ها را »

پیشگفتار: این رساله تلاشی است برای فهم یکی از پیچیده‌ترین وضعیت‌هایی که یک جامعه می‌تواند با آن روبه ‌رو شود؛ وضعیتی که در آن جنگ، بحران‌های سیاسی، فشارهای خارجی و چالش‌های داخلی به‌ طور همزمان بر سرنوشت یک کشور اثر می‌گذارند. در چنین شرایطی، مرز میان امنیت و آزادی، میان ضرورت‌های دفاعی و مطالبات اجتماعی و میان قدرت حکومت و حقوق شهروندان به موضوعی جدی برای اندیشیدن تبدیل می‌شود. ایران در دهه‌های اخیر بارها در معرض تنش‌های منطقه‌ای و……ادامه مطلب

درس شریف علی برای اپوزیسیون ایران مایکل روبین «میدل ایست فروم» / ۱۵ مارس ۲۰۲۶

رهبران اپوزیسیون ایران باید درس شریف علی را به خاطر بسپارند: رضا پهلوی و مشاورانش همچنان می‌کوشند به‌تنهایی پیش بروند. در حالی‌که طی دهه‌ها، برند سیاسی ولیعهد پیشین ایران با تلاش برای ایجاد ائتلاف شناخته می‌شد، تیم کنونی مشاوران او بیش از پیش بر کنترل متمرکز و اقتدارگرایانه تأکید می‌کند. در همین حال، برخی اعضای «کنگره آزادی ایران» که نهادی با……ادامه مطلب

نسل‌ زدی‌ها به روایت خودشان

جوانان نسل زدیِ ایرانی چه تعریفی از خودشان دارند، به جهان پیرامونشان چطور نگاه می‌کنند، چه آرزوهایی برای آینده‌ی ایران دارند و چقدر اهل گفت‌وگو با خودشان و دیگران هستند؟ برای آشنایی بیشتر درباره‌ی این نسل با هفت نفر از آنها که به تازگی ایران را ترک کرده و در اروپا ساکن هستند گفت‌وگو کرده‌ایم. ……ادامه مطلب

بستر اجتماعی فراگیر برای دولت توسعه و رفاه علی حاجی‌قاسمی

بستر اجتماعی فراگیر برای دولت توسعه و رفاه سوسیال دموکراتیک: جنگ و تهاجم خارجی، افزون بر پیامدهای هولناکی که برای شهروندان ایران، زیرساخت‌های کشور، امنیت و استقلال سرزمینی و نیز آینده روابط ایران با همسایگان به همراه دارد، بازتاب‌دهنده شکاف‌ها و کاستی‌های عمیق معرفتی در درون جامعه ایران، در داخل و یا خارج کشور، نیز هست. واکنش بخش……ادامه مطلب

خدا را شکر برای سرمایه‌داری جهانی؛ پاشنه‌آشیل جاه‌طلبی ژئوپولیتیکی ترامپ – دیوید شولتز، ترجمه ی: نوید اخگر

برخلاف افسانه‌پردازی پیرامون ترامپیسم، ترامپ یک انزواطلب نیست. ترامپیسم در واقع شکل متأخر و پیشرفته‌ای از امپریالیسم است. بهتر است آن را نوعی سرمایه‌داری غارتگر در مقیاس جهانی بدانیم؛ رویکردی که از قدرت اقتصاد……ادامه مطلب

چرا ترکیه می‌کوشد در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران از هرگونه دخالت اجتناب کند؟ – بایرام بلسی، برگردان: شروین احمدی

روابط آنکارا با دولت ترامپ خوب اما با تل‌آویو بسیار تیره است. از سوی دیگر ترکیه هم‌مرز ایران و دارای روابطی تاریخی و در عین‌حال پیچیده‌ای با آن است. استانبول حق دارد نگران درگیری نظامی بین اسرائیل و آمریکا و جمهوری اسلامی ‌باشد. در مقابله با حمله ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در روز شنبه، ۲۸ فوریه، تهران با رگبار موشک‌ها و پهپادها پایگاه‌های……ادامه مطلب

جنگ‌های خاورمیانه همچنان درباره نفت و امپراتوری است؛ اهداف واقعی حمله آمریکا به ایران چیست؟ – مصاحبه ژاکوبن با ژیلبرت آشکار، برگردان: الف. پویان

«کسی که خاورمیانه را کنترل کند، شیر نفت جهانی را کنترل می‌کند و کسی که شیر نفت جهانی را کنترل کند، می‌تواند اقتصاد جهانی را حداقل در کوتاه‌مدت کنترل کند.»

ژیلبرت آشکار در گفتگو با ژاکوبن توضیح می‌دهد که چگونه نفت، قدرت آمریکا و رقابت‌های منطقه‌ای، دهه‌ها جنگ در خاورمیانه را شکل داده‌اند و چرا رویارویی با ایران در این الگوی……ادامه مطلب

تاریک و تلخ، وحشتِ زندگی زیر بمباران آمریکا و اسرائیل – زندانی سیاسی پیشین

الاهی، زندانی سیاسی پیشین که با نامی مستعار می‌نویسد، از شبی بی‌خواب در پایتخت ایران می‌گوید. الان ساعت ۵ صبح پنج‌شنبه ۱۲ مارس است. تازه بعد از روزی پر از ترس، داشتم به خواب می‌رفتم که تلفن زنگ زد. وحشت در وجودم می‌دود. این وقت، وقتِ مناسبی برای تلفن نیست. حتماً کسی به کمک نیاز دارد ــ یا شاید تنها مانده و ترسیده است.……ادامه مطلب

دلایل برتری نظام‌های پادشاهی در نظریه ماکس وبر

امروزه بحث‌های فراوانی درباره علت انسجام و پایداری دولت‌های پادشاهی در مقایسه با دیگر دولت‌هایی در جریان است که طی یک قرن گذشته، گفتمان آن‌ها در چارچوب زبان انتخابات، پارلمان‌ها و تقدیس دموکراسی شکل‌گرفته است. در واقع، اگر به نظریه فیلسوف آلمانی، ماکس وبر، بازگردیم، با نظریه‌ای منسجم و قدرتمند روبرو می‌شویم که اساس آن بر تمایز تجربه غربی از هر الگوی دموکراتیک دیگر استوار است.……ادامه مطلب

تهران در جنگ؛ پناهگاه و آژیر خطر نیست اما دوربین‌های امنیتی کار می‌کنند زیبا سلطانی

آخرین کاری که جمعه‌شب قبل از شروع جنگ کردم این بود که در دفترم «تو دو لیست» کارهای هفتهی پیش رو را نوشتم. باید یکی از دو کاری را که ماه‌هاست عقب انداخته بودم انجام می‌دادم. به خودم قول داده بودم که قبل از عید تکلیفش را روشن کنم. فهرست کارهایم بلند نبود چون می‌خواستم منطقی پیش بروم؛ همین کارهای روزمره بود: کارهای دفتر، سه بار بروم……ادامه مطلب

چگونه “رهبری اپوزیسیون” فراگیر می‌شود؟ کیقباد یزدانی

اپوزیسیون ایران مشکلات عدیده‌ای دارد. عمده‌ترین مشکل اپوزیسیون، نبود یک تشکل واحد و سراسری و رهبری فراگیر است. ایجاد یک تشکل واحد و سراسری شاید به این سادگی‌ها و زودی‌ها (حتی پس از نزدیک به 50 سال) ممکن نباشد؛ اما باوجوداین، گاه رهبری می‌تواند از درون جنبش سر برآورد و یا به کمک رسانه‌های قدرتمند ساخته شود. با چنین فرضی،……ادامه مطلب

آیا می‌توان بر سر اختلاف‌ها به توافق رسید؟ هامون نیشابوری

در جهانی که قطبی‌شدن به یکی از شاخصه‌های جهانشمولِ زیستِ جمعی مبدل شده است و پدیده‌هایی مانند اخبار جعلی به آن دامن می‌زنند،‌ اختلاف نظر دیگر صرفاً نشانه‌ی تکثر آراء نیست بلکه می‌تواند عاملی برای بروز نزاع و خشونت باشد یا دست‌کم همبستگی اجتماعی را شدیداً تضعیف کند. جهانی‌شدن و فناوری‌های این دوران به رغم از میان برداشتن فاصله‌ی……ادامه مطلب

از بالا رفتن میله پرچم برای اعتراض به انگلیس؛ تا بمباران های ورزشگاهها، تاسیسات و باشگاههای ورزشی ایران؛ توسط اسرائیل

نازک بین-در طول تاریخ از سال ۱۹۰۰، رویدادهای ورزشی بارها با سیاست و خشونت تلاقی داشته‌اند و عرصه‌های رقابت‌های ورزشی را به صحنه‌هایی برای نبردهای ایدئولوژیک، اعتراضات و حتی خونریزی تبدیل کرده‌اند، که اغلب نشان‌دهنده تنش‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌تر و بی‌عدالتی‌های اجتماعی است. اوایل قرن بیستم، زمانی که پیتر اوکانر، ورزشکار ایرلندی، در بازی‌های……ادامه مطلب

ایران پس از خامنه‌ای – گفت‌وگو با آصف بیات درباره جنگ آمریکا و اسرائیل، اپوزیسیون دموکراتیک و آینده کشور – ترجمه: علی مختاری

بوستون ریویو/آلکس شمس: روز شنبه، اسرائیل و ایالات متحده به‌طور ناگهانی جنگی گسترده علیه ایران آغاز کردند؛ دومین حمله بی‌دلیل نیروهای آمریکا و اسرائیل در کمتر از یک سال آن هم در میانه مذاکرات دیپلماتیک در ژنو. تا لحظه نگارش این سطور، بیش از ۵۵۰ ایرانی کشته شده‌اند*؛ از جمله رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای، اعضایی از خانواده او، چند تن دیگر از……ادامه مطلب

جنگ، ادامه‌ی سیاست است؛ جنگ را اما سیاست پایان می‌دهد! – بهزاد کریمی

جنگ با ورود در چهارمین روز خود، ابعاد منطقه‌ای یافته، حدت فزون‌تری به خود گرفته وهنوز هم کمترین نشانه‌ا‌ی که دال بر آتش بس باشد، در چشم انداز دیده نمی‌شود. وضعیت، کماکان به شدت تیره است. در حالی که یک طرف جنگ، یعنی جمهوری اسلامی بر متن دشمن‌تراشی‌های تازه هر روز در باتلاق تک ماندگی بیشتری فرو می رود، مهاجم و متجاوز یعنی آمریکا و اسرائیل……ادامه مطلب

زرتشت و خاستگاه هویت سیاسی ایرانی کمال آذری

چکیده: این مقاله استدلال می‌کند که خاستگاه هویت سیاسی ایرانی نه در قومیت، نه در سرزمین، و نه در تداوم امپراتوری، بلکه در گسستی اخلاقی نهفته است که با زرتشت پیوند دارد. زرتشت با ردّ خشونت قدسی‌شده و انتقال مسئولیت حقیقت به وجدان انسانی از طریق «وُهُومَنَهْ» (Vohu Manah) [به معنای اندیشه و منش نیکو]، ساختار مشروعیت را دگرگون کرد.……ادامه مطلب

در دفاع از خشمِ اجتماعی: خشم به‌مثابه قطب‌نمای اخلاقیِ جامعه محمود صباحی

خشم؛ دفاعِ زندگی از کرامتِ خویش: امروز در ایران، خشم به یکی از بالاترین آستانههای اجتماعیِ خود رسیده و به نیرویی بالفعل برای کنش ــ و بالقوه برای آفرینش سیاسی ــ بدل شده است. واکنشها به این وضعیت دوپارهاند: گروهی از موضعی فلسفی یا معنوی، خشم را خاستگاه شر و بیماری میدانند و از همین رو نفیاش میکنند؛ گروهی دیگر آگاهانه بر هُرم آن……ادامه مطلب