تاریخ

آیا علم بی طرف است و دانشمندان جهان، می توانند در مقابل جنگ و زیاده طلبی های ناشی از گرایش های افراطی ناسیونالیستی بایستند. مقاله زیر حاکی از آن است که دانشمندان همواره در گرایش های علمی از دیدگاه های سیاسی متاثر بوده اند. مقابله انیشتین با این نوع از گرایش ها موضوع این مقاله است. این مقاله به رابطه پیچیده و جداییناپذیر علم و سیاست میپردازد و تاکید میکند که دانش، Continue reading
مقدمه: در بزنگاههای تاریخی، بحرانها میتوانند هم به مثابه تهدیدی برای بقا و هم به عنوان فرصتی برای بازاندیشی بنیادین عمل کنند. این پدیده، که در آن ویرانی ساختارهای ناکارآمد پیشین، اراده ملی برای ایجاد نظمی Continue reading
در زمانهای که تاریخ را بیشتر فاتحان مینویسند تا فرودستان و عدالتطلبانی که از صفحات رسمی تاریخ حذف شدهاند، بازخوانی صدای سرکوبشدگان، خاموششدگان و مبارزان راه عدالتخواهی، ضرورتی تاریخی است. «چپ» Continue reading
نمایشنامه ی «آتش سوزی ها» اثر «وجدی معود»، مشهورترین و بحث برانگیزترین نمایشنامه ی این نویسنده ی لبنانی – کانادایی است. «آتش سوزی ها» روایت زندگی پرفرازونشیب و عجیب زنی به نام «نوال» است. «نوال» به Continue reading
ازنظر کوزلک، دستهای از مفاهیم در دوران جدید وجود دارند که به ثبت تجارب مدرن و درعینحال شکلدادن تجارب مدرن و افق انتظارها پرداختهاند. او این مفاهیم را Grundbegriff» » یا «مفاهیم بنیادین» مینامد؛ حدود 130 مفهوم، Continue reading
تاریخ اجتماعی ایران، اغلب در هزار توی ارادههای فردی قدرتمندان و دست نشاندگان آنان پنهان است. شناخت چگونگی شکلگیری این تاریخ، محتاج شناخت نظام فکری و فرهنگی حاکم بر جامعه است که بهعلت اتکاء تاریخیاش به ارادههای فردی و نه قوانین و قواعد مشخص حاکم بر مردمان جامعه، نمود آشکاری ندارد. با این اوصاف، اندیشمندانی چون بیهقی ضرورت تاریخی شناخت، حفظ و انتقال جزئیات Continue reading
از آلمان شرقی چیزی باقی نخواهد ماند، بلکه فراموش خواهد شد گفتوگوی هفته نامه اشپیگل در تازه ترین شماره خود: «کشتی دیوانگان»، این نامی است که کریستف هاین (Christoph Hein) بر جمهوری دمکراتیک آلمان (آلمان Continue reading
در زمانهای که تاریخ را بیشتر فاتحان مینویسند تا فرودستان و عدالتطلبانی که از صفحات رسمی تاریخ حذف شدهاند، بازخوانی صدای سرکوبشدگان، خاموششدگان و مبارزان راه عدالتخواهی، ضرورتی تاریخی است. «چپ» در ایران، با همهی خطاها و فراز و فرودهایش، تبلور آرزوی دیرپای انسان برای برابری، آزادی و جهانی عاری از سلطه و استثمار بوده است؛ رؤیایی جمعی که در برابر ماشین خشونت استبداد، مناسبات نابرابر سرمایهداری و سازوکارهای نظاممند تبعیض ایستاده و با وجود سرکوب، تحریف و فراموشی Continue reading
زمانی که یک جلسه سطح بالا از سیاستمداران ارشد در دولت موقت بنگلادش در تاریخ ۱۰ مارس برگزار شد، هدف آنها بحث در مورد مشکلات ادامه دار کشور در خصوص جرایم مالی بود. این جلسه تحت ریاست محمد یونس، برنده جایزه نوبل و رهبر موقت کشور، و با حضور احسان منصور، رئیس بانک مرکزی کشور، برگزار شد. مقامات مسئول کنترل جرایم مالی جمع شده بودند تا معیارها و Continue reading
گیلان در آستانهی حمله پتر اول: سقوط اصفهان، پایتخت پُرشکوه ایران بهدست اشرف افغان در سال ۱۱۳۵ هجری (۱۷۲۲ میلادی) و حملهی او به قزوین، دستکم از نظر حاکمان گیلان، تردیدی باقی نگذاشته بود که گیلان هم در معرض خطر است. بنابراین بنا به گفتهی تقریباً همهی مورّخان، در یک شرایط ویژه بود که حاکم گیلان دستِ یاری بهسوی روسیه دراز کرد. در این زمان، تهماسب میرزا Continue reading
آنچه اکنون کردستان ایران نامیده می شود، بخش کوچکی از کل مناطق کردنشین است که چندین قرن متوالی تحت حاکمیت سلسله محلی «اردلان» اداره شده و به همین خاطر اصطلاحا«کردستان اردلان» یا« کردستان سنه» نامیده می شده است. Continue reading
امروز صد و پنجاه و چهارمین سال شکست کمون پاریس است. کمون پاریس، نخستین تجربهی حکمرانی کارگری در تاریخ مدرن، در بهار ۱۸۷۱ و در پی شکست فرانسه در جنگ با پروس و فروپاشی امپراتوری ناپلئون سوم شکل گرفت. این جنبش انقلابی که تنها هفتاد و دو روز دوام آورد، با مشارکت گستردهی طبقات فرودست، روشنفکران، زنان و مهاجران، الگویی نو از دموکراسی مستقیم، Continue reading
استفانی رئول* و کیتلین سی. هامل*، برگردان: آزاده بیزارگیتی: تاریخنگاری فمینیستی روشی است برای گردآوری انواع مختلف فمینیسم (از جمله لیبرال، رادیکال، پسااستعماری) همراه با روشهایی برای بازگویی تجربیات زنان سیسجندر و افرادی با هویتهای جنسیتی متنوع که در گذشته زندگی کردهاند. Continue reading
حضور نظامی بینالمللی، با قراردادهای پرحجم و تعداد زیادی از پیمانکاران، زمینه ساز تشدید فساد در افغانستان شد. جنگسالاران نه تنها از نظر سیاسی، بلکه از نظر مالی نیز قدرتمند شدند. بسیاری دیگر، از جمله سیاستمداران و صاحبان مشاغل کلیدی مانند کسانی که در بخش ساخت و ساز و حمل و نقل فعالیت میکردند، ثروتمند شدند. این وضعیت در تضاد کامل با ایده ایجاد یک دولت دموکراتیک مبتنی بر حاکمیت قانون بود. Continue reading
ادوارد برنشتاین میگفت: «هدف هیچ است، حرکت همه چیز». آیا میتوان تحقیر صریحتری نسبت به اندیشه ها یا اصول در برابر فرایندهای صرفاً واقعی تصور کرد؟ این در حالی است که برنشتاین گمان میکرد با این سخن به مارکس وفادار مانده است. چند سال بعد، لنین جملهای در تضاد کامل با این نگرش گفت: «بدون نظریه انقلابی، جنبش انقلابی وجود نخواهد داشت». Continue reading
«ارباب شما»؛ دومین همسر آخرین شاه ایران سالها بعد از جدایی، از او اینطور نام میبرد. ثریا اسفندیاری بختیاری که هفت سال (۱۳۳۶-۱۳۲۹) ملکه دربار ایران بود؛ همسر محمدرضاشاه که چون نتوانست ولیعهدی برای تاج و تخت Continue reading
آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، برای نخستین بار اعلام کرد که حمایتش از کودتا علیه دولت دکتر محمد مصدق، نخستوزیر ایران، در مرداد ۱۳۳۲ «دموکراتیک» نبوده است. Continue reading
تاریخ ایرانی: ۴۵ سال پس از ربوده شدن امام موسی صدر، نزدیکان او میگویند مؤسس مجلس اعلای شیعیان لبنان و بنیانگذار جنبش امل، در قید حیات و در ۹۵ سالگی در لیبی بسر میبرد. Continue reading
پدر/مردسالاری نه پدیدهای صرفاً فرهنگی یا طبیعی، بلکه ساختاری تاریخی و مادّی است که ریشه در مناسبات تولید و مالکیت دارد و در خدمت بازتولید نظام طبقاتی است. این است که تا ساختارهای مادّی جامعه، از جمله Continue reading